بیماری های منتقله از آب و غذا

نظام مراقبت بیماریهای منتقله از غذا

اهمیت

پديده جهاني شدن و افزايش مسافرت‌ها و توسعه گردشگري و همچنين افزايش مصرف غذا در خارج از منزل در جوامع مختلف بيماري‌هاي منتقله از غذا را به عنوان يك مشكل بهداشتي جهاني مطرح كرده است. به عنوان مثال در آمريكا سالانه 76 ميليون مورد بيماري منتقله از غذا با 000,325 نفر بستري و 5200 مورد مرگ گزارش مي‌شود كه هزينه صرف شده براي كنترل آن بيش از 17 ميليارد دلار تخمين‌زده مي‌شود.

نكته مهم ديگر اين است كه بيماري‌هاي اسهالي ناشي از آلودگي‌هاي غذايي معمولاً در 24 تا 48 ساعت بدون هيچگونه مداخله پزشكي بهبود مي‌يابند و معمولاً تشخيص داده نشده و گزارش نمي‌شوند اين مسئله به ويژه در غياب نظام مراقبت فعال بيماري كار تشخيص به موقع و پاسخ‌دهي مناسب و كنترل آنها را بسيار مشكل مي‌سازد و بروز طغيان‌هاي بيماري منجر به تلفات انساني و خسارت‌هاي مادي فراوان مي‌شود.

حملات بيوتروريستي با عوامل منتقل شونده از طريق غذا در جوامع مختلف از ضرورت‌هاي ديگر استقرار نظام مراقبت بيماري‌هاي منتقله از غذا است.

تقسيم‌بندي

بيماري‌هاي منتقله از غذا به دو دسته عمده تقسيم مي‌شوند

عفونت‌هاي منتقله از غذا ( Foodborne infections )

اين عفونت‌ها از مصرف غذا يا آشاميدني آلوده به باكتري، ويروس يا انگل ناشي مي‌شوند اين

پاتوژن‌ها به دو روش ايجاد بيماري مي‌كنند.

الف) به لايه‌هاي مخاطي روده و ساير بافت‌ها تهاجم و تكثير پيدا مي‌كنند مانند شيگلا

ب) در داخل لومن روده تكثير پيدا كرده و يك توكسين آزاد مي‌كنند كه فقط باكتري‌ها قادر

به اين كار هستند مانند ويبريوكلرا و E.Coli

منابع اين عفونت‌ها شامل تمام غذاها و آشاميدني‌هاي مورد مصرف در خانواده و رستوران‌ها است.

مسموميت منتقله از غذا يا مسموميت غذايي

( Foodborne intoxication or food poisoning )

مسموميت منتقله از غذا از مصرف غذا يا نوشيدني كه قبلاً با يك سم آلوده شده ناشي مي‌شود منابع اين سموم عبارتند از :

الف) باكتري‌هاي ويژه مانند استافيلوكوك‌ارئوس1، باسيلوس‌سرئوس2 و كلستريديوم‌ بوتولينوم3 ( ويروس‌ها و انگل‌ها نمي‌توانند موجب مسموميت بشوند ) ؛

ب) مواد شيميايي سمي مانند حشره‌كش‌ها و هيدروكربن‌ها ؛

ج) سموم با منشاء طبيعي مانند حيوانات دريايي، گياهان و قارچ‌ها ؛

د) آلودگي با فلزات سنگين مانند مس، آهن و جيوه ؛

مواردي نيز وجود دارند كه به هر دو روش فوق ايجاد بيماري مي‌كنند مانند: بوتوليسم در نوزادان و كودكان از طريق خوردن عسل حاوي كلستريديوم بوتولينوم.

مشخصات پاتوژن‌هاي منتقله از غذا

علل شايع بيماري‌هاي منتقله از غذا شامل باكتري‌ها، سموم باكتريايي، ويروس‌ها و انگل‌ها هستند.

باكتري: عوامل باكتريايي مختلفي ايجاد بيماري مي‌كنند. آنها بطور طبيعي در محيط يافت مي‌شوند در محيط زنده مانده و تكثير مي‌يابند. در بدن ميزبان و در غذا تكثير مي‌يابند. بعضي از آنها اسپور تشكيل مي‌دهند و مي‌توانند توكسين توليد كنند. به عنوان مثال سالمونلا موجب عفونت غذايي و استاف‌ارئوس موجب مسموميت غذايي مي‌شوند.سموم: سمومي هستند كه عمدتاً توسط باكتري‌ها توليد و آزاد مي‌شوند گرچه سموم ناشي از گياهان، حيوانات، قارچ‌ها و سموم شيميايي مي‌توانند مسموميت غذايي بدهند اما در اين راهنما تأكيد ما بيشتر متوجه سموم باكتريايي است. استاف‌ارئوس، باسيلوس‌سرئوس و كلستريديوم بوتولينوم عوامل ايجاد كننده سموم باكتريايي هستند اما استاف‌ارئوس از بقيه شايع‌تر است.

ويروس‌ها: ارگانيسم‌هاي كوچكي هستند كه فقط در داخل سلول زنده تكثير پيدا مي‌كنند.

ويروس‌هايي كه غذا را آلوده مي‌كنند در انسان ايجاد عفونت منتقله از غذا مي‌كنند ويروس‌ها در غذا نمي‌توانند تكثير پيدا كنند و تنها در بدن ميزبان تكثير مي‌يابند. ويروس هپاتيت A و نورويروس يا نورواك ويروس از شايع‌ترين عوامل شناخته شده هستند.انگل‌ها: ارگانيسم‌هاي تك‌سلولي يا چند سلولي هستند كه در بدن ميزبان تكثير پيدا

مي‌كنند و در غذا نمي‌توانند تكثير يابند. انگل‌ها مي‌توانند تشكيل كيست بدهند و در محيط بمانند وقتي كه كيست‌ها غذا يا آب را آلوده بكنند و خورده شوند در بدن ميزبان تكثير مي‌يابند و ايجاد عفونت غذايي مي‌كنند ژيارديا لامبليا شايع‌ترين تك‌ياخته گزارش شده مسبب عفونت گوارشي است.

علائم باليني

علائم و نشانه‌هاي باليني در اغلب بيماري‌هاي منتقله از غذا شامل اسهال، تهوع، استفراغ و

كرامپ‌هاي شكمي است اين نشانه‌ها بطور متوسط در مدت 24 تا 48 ساعت بعد از عفونت ظاهر شده و براي يك تا دو روز ادامه مي‌يابد.

دوره كمون كليد تشخيصي مهمي در تعيين علت بيماري مي‌باشد دروه كمون كوتاه همراه با استفراغ به عنوان علامت اصلي با توكسين‌هايي رخ مي‌دهد كه سبب تحريك مستقيم معده مي‌گردند مانند فلزات سنگين يا توكسين‌هاي از قبل تشكيل شده استاف‌اورئوس يا باسيلوس‌سرئوس. پارستزي عمومي بعد از يك دوره كمون كوتاه نشان دهنده مسموميت با ماهي خالدار ( مسموميت با ماهي هيستامين )، مسموميت پاراليتيك يا نوروتوكسيك با صدف، سندرم رستوران چيني‌ها ( مسموميت با منوسديم گلوتامات )، مسموميت با نياسين يا مسموميت با ماهي سيگانزا مي‌باشد. تابلوي سندرم‌هاي با شروع زودرس همراه با خوردن قارچ‌هاي توكسيك از گاستروآنتريت تا شكايات نورولوژيك متغير بوده كه عبارتند از پركاري پاراسمپاتيك، گيجي، اختلالات بينايي و توهمات تا نارسايي كبدي يا هپاتورنال كه بعد از دوره كمون 6 تا 24 ساعته رخ مي‌دهد.

اسهال آبكي و كرامپ شكمي بعد از يك دوره كمون 8 تا 16 ساعته با كلستريديوم پرفرانژانس و باسيلوس سرئوس موجد انتروتوكسين همراه است. كرامپ شكمي و اسهال آبكي بدنبال يك دوره كمون 16 تا 48 ساعته با ويروس كاليسي و باكتري‌هاي مولد آنتروتوكسين، كريپتوسپوريديوم و سيكلوسپورا همراه است.

سالمونلا، شيگلا، كمپيلو باكتر ژژوني، يرسينيا آنترو كوليتيكا و E.Coli مهاجم روده‌اي و ويبريوپاراهموليتيكوس با اسهال همراهند كه ممكن است حاوي لكوسيت در مدفوع، كرامپ شكمي و تب باشند. اسهال خوني و كرامپ شكمي بدنبال دوره كمون 72 تا 120 ساعته با E.Coli انتروهموراژيك مانند 0157:H7 همراه است سندرم هموليتيك اورميك ( HUS ) عارضه عفونت با E.Coli انتروهموراژيك و شيگلا است. مجموعه شكايات گوارشي و بدنبال آن تاري ديد، خشكي دهان، ديزآرتري، دو بيني يا فلج پايين رونده بايد كلستريديوم بوتولينوم را به عنوان علت مطرح نمايد.

تعاريف

بيماري منتقله از غذا: بيماري است كه از طريق خوردن و آشاميدن غذا و آشاميدني‌هاي آلوده ايجاد مي‌شود.

طغيان بيماري منتقله از غذا :اگر دو نفر يا بيشتر از يك غذا يا آشاميدني مشترك استفاده كرده و علائم باليني مشتركي داشته باشند طغيان بيماري منتقله از غذا اتفاق افتاده است.

عفونت ناشي از غذا: عفونت‌هايي هستند كه ناشي از خوردن غذا يا آشاميدني آلوده به باكتري، ويروس يا انگل ايجاد شده و از دو طريق تكثير و تهاجم به مخاط روده و بافت‌هاي ديگر و تكثير در روده و آزاد كردن توكسين ايجاد بيماري مي‌كنند.

مسموميت غذايي :مسموميت غذايي از خوردن غذا يا آشاميدني كه قبلاً با يك سم آلوده شده ايجاد مي‌شود منبع اين سم مي‌تواند سموم باكتريايي، مواد شيميايي سمي و سموم طبيعي موجود در بدن حيوانات، گياهان و قارچ‌ها باشد.

مورد مشكوك بيماري: تعداد دو نفر يا بيشتر از بيماراني كه مصرف غذا يا آشاميدني مشكوك به آلودگي داشته و علائم باليني مشترك داشته باشند.

مورد قطعي بيماري: تعداد دو نفر يا بيشتر از بيماراني كه از غذا يا آشاميدني مشترك استفاده كرده و علائم باليني مشترك داشته و علت آلودگي در نمونه‌هاي غذايي و انساني در آزمايشگاه مشخص شده باشد.

دلايل بررسي اپيدميولوژيك يك طغيان بيماري‌هاي منتقله از غذا عبارتند از: تعيين علت، عوامل زمينه‌ساز و منبع عفونت ؛

بكارگيري مداخلات و اقدامات اصلاحي براي پيشگيري از ابتلاء ساير افراد به عفونت ؛

ارزيابي استراتژي‌ها و توصيه‌هاي موجود براي پيشگيري از طغيان‌هاي مشابه ؛

كسب اطلاعات بيشتر در مورد پاتوژن‌هاي عامل بيماري‌هاي منتقله از غذا.

اهداف اصلي بررسي اپيدميولوژيك يك طغيان شامل تأييد مشكل يا طغيان، جمع‌آوري داده‌هاي مربوط به طغيان، ايجاد يك استنباط اپيدميولوژيك يا فرضيه، مقايسه مواجهه‌ها بين بيماران و افراد سالم، آناليز داده‌ها و بكارگيري اقدامات كنترل و پيشگيري از طغيان براساس نتايج مطالعات اپيدميولوژيك و نتايج آزمايشگاهي است.

ده مرحله بررسي اپيدميولوژيك يك طغيان بطور خلاصه به شرح زير است

تأييد وقوع يك طغيان

گزارش به موقع و هماهنگي با مسئولين

تهيه نمونه‌هاي انساني و غذايي براي تشخيص آزمايشگاهي

بكارگيري اقدامات كنترل و پيشگيري

براي اقدامات كنترل و پيشگيري نبايد منتظر جواب آزمايشگاه و يا بررسي‌هاي اپيدميولوژيك بود و در اسرع وقت بايستي نسبت به جمع‌آوري و نگهداري غذاي مشكوك به آلودگي و تعطيلي موقت غذاخوري يا بستني‌فروشي و غيره براي حفاظت ساير افراد اقدام كرد

5: ساماندهي اطلاعات مربوط به طغيان

1- 5: ليست خطي

2- 5: تعريف مورد

3- 5: منحني اپيدمي

4- 5: نقشه طغيان

6: ساختن يك فرضيه

7: طراحي و اجراي يك مطالعه اپيدميولوژيك براي آزمون فرضيه

الف) مطالعات كوهورت

ب) مطالعات مورد - شاهدي

8: تجزيه و تحليل داده‌هاي جمع‌آوري شده

9: تفسير يافته‌ها و نتيجه‌گيري

10: ارائه گزارش يافته‌هاي حاصل از بررسي طغيان

بيماري‌هاي منتقله از غذاي تحت مراقبت در ايران

براساس مصوبات كميته فني مشورتي برقراري نظام مراقبت بيماري‌هاي منتقله از غذا مقرر شد در مرحله اول پنج بيماري باكتريال زير تحت مراقبت قرار گيرد كه اولويت بيشتري نسبت به بقيه دارند پر واضح است در سال‌هاي آينده با استقرار نظام مراقبت و تهيه و تجهيز آزمايشگاه‌هاي تشخيصي ساير بيماري‌هاي منتقله از غذا به ترتيب اولويت و با تشخيص كميته كشوري وارد نظام مراقبت گردند عوامل اين پنج بيماري باكتريال عبارتند از:

سالمونلاها، عامل سالمونلوزها ؛

شيگلاها، عامل شيگلوزيس ؛

E.Coli 0157 : H7، عامل اسهال خوني اشريشيا كلاي ؛

استافيلوكوك ارئوس، عامل مسموميت غذايي استافيلوكوكي ؛

كلستريديوم بوتولينوم، عامل بوتوليسم.

تشخيص آزمايشگاهي

به هنگام وقوع طغيان بيماري‌ٍهاي منتقله از غذا چنانچه تعداد بيماران زياد باشد لازم نيست از تمام مبتلايان نمونه آزمايشگاهي تهيه شود و تهيه نمونه‌هاي انساني از 10 تا 20% مبتلايان جهت تشخيص عامل كفايت مي‌كند ( در مورد بوتوليسم استثناء بوده و از تمام موارد مشكوك به بيماري نمونه تهيه خواهد شد. )

براي تشخيص آزمايشگاهي بيماري‌هاي تحت مراقبت آنها را به دو دسته تقسيم مي‌كنيم:

الف) بيماري‌هايي كه در نمونه‌هاي انساني و غذايي بدنبال كشف عوامل باكتريال سالمونلا، شيگلا و E.Coli 0157 :H7 هستيم.

ب) بيماري‌هايي كه در نمونه‌هاي انساني و غذايي بدنبال توكسين باكتري هستيم كه شامل استافيلوكوك و بوتوليسم مي‌باشد.

براساس تصميم كميته كشوري مقرر شد تشخيص توكسين استافيلوكوك‌ارئوس و بوتوليسم در نمونه‌هاي انساني تنها در تهران انجام شود و كليه نمونه‌ها به آزمايشگاه‌هاي همكار در تهران منتقل شود. اما در مورد پاتوژن‌هاي باكتريال سالمونلا، شيگلا و E.Coli 0157:H7 و استاف‌ارئوس نمونه‌هاي غذايي به آزمايشگاه‌هاي كنترل غذا و دارو در 7 شهر كشور ارسال شود. اما نمونه‌هاي انساني در آزمايشگاه‌هاي مراكز بهداشت شهرستان و استان آزمايش شود و تنها 5 تا 10% نمونه‌هاي انساني به آزمايشگاه‌هاي همكار در تهران ارسال شود تا ضمن تأييد تشخيص آزمايشگاه‌هاي محيطي و به صورت موردي اقدامات تشخيصي تكميلي و از جمله روش‌هاي تشخيصي مولكولي بر روي آنها انجام شود.

نظام ارسال نمونه‌هاي انساني و غذايي در مورد پنج بيماري تحت مراقبت به شرح زير است :

در مورد بوتوليسم آزمايشگاه مرجع انستيتو پاستور ايران خواهد بود و كليه نمونه‌هاي انساني و غذايي طبق دستورالعمل مربوطه از سراسر كشور به اين مركز ارسال خواهد شد ؛

تشخيص عوامل باكتريال سالمونلا، شيگلا، E.Coli 0157:H7 و توكسين استافيلوكوك در نمونه‌هاي غذايي در آزمايشگاه‌هاي كنترل غذا و داروي معاونت محترم غذا و داروي وزارت متبوع انجام خواهد شد و لازم است تمام نمونه‌هاي غذايي طبق دستورالعمل مربوطه تهيه و طبق نظر ادارة كل آزمايشگاه‌هاي كنترل غذا و دارو به يكي از 7 قطب واقع در 7 مركز استان ارسال شود.

كليه نمونه‌هاي انساني مشكوك به استافيلوكوك‌ارئوس و 5 تا 10% نمونه‌هاي انساني مشكوك به شيگلا، سالمونلا و E.Coli 0157:H7 در هر طغيان در حوزه جغرافيايي 20 دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني به آزمايشگاه ميكروب‌شناسي دانشكده

بهداشت دانشگاه علوم پزشكي تهران و 20 دانشگاه ديگر به مركز تحقيقات گوارش و كبد

دانشگاه شهيد بهشتي براساس دستورالعمل مربوطه ارسال خواهد شد.

آزمايشگاه‌هاي مراكز بهداشت شهرستان و استان و آزمايشگاه كنترل غذا و داروي معاونت محترم غذا و دارو و آزمايشگاه انستيتو پاستور، دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكي تهران و مركز تحقيقات گوارش و كبد دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي در اسرع وقت جواب آزمايشات را به وسيله فاكس به مركز مديريت بيماري‌ها اعلام خواهند كرد.

ارسال جواب آزمايش‌ها به مراكز محيطي و ساير مراكز در صورت لزوم به عهده مركز مديريت بيماري‌ها خواهد بود.

وبا(التور)
تعریف :
وبا (کلرا ) نوعی بیماری اسهالی است که عامل آن ویبریوکلرا میباشد ،بیماران مبتلا به وبا به طور مشخص دچار اسهال حاد آبکی همراه با دهیدراتاسیون می شوند و در اثر انتروتوکسین حاصل از ویبریوکلرای کلونیزه شده در روده باریک ایجاد می شود و در اکثر موارد شدید به از دست رفتن مایعات و الکترولیتها از طریق روده و در صورت عدم درمان ، به شوک هیپوولومیک ، اسیدوز متابولیک و در نهایت مرگ بیمار منجر میشود.
علائم و تشخیص :
علائم : وبا طیف بالینی وسیعی دارد و تقریبا حدود 75 درصد از افرادی که دچار عفونت با ویبریوکلرا می شوند، هیچ نشانه از بیماری ندارند . وبای علامت دار با شروع ناگهانی اسهال آبکی شدید بدون درد و پیچش شکم همراه با تهوع و استفراغ در مراحل اولیه بیماری می باشد که با پیشرفت اسهال علائم کم آبی ظاهر می شود و با کم آبی شدید بیمار ممکن است دچار کرامپ های عضلانی جنرالیزه و کاهش حجم ادرار شود که اهمیت زیادی دارد در بیماران درمان نشده ، دهیدراتاسیون سریع، اسیدوز ، کولاپس عروقی ، هیپو گلیسمی در بچه ها و نارسایی کلیه شایع است.
O1 یاO139 ازvibrio cholera در مدفوع است اگر امکانات
.تشخیص: براساس جداکردن سرو گروپ آزمایشگاهی سریع در دسترس نباشد از محیط انتقال cary blair برای انتقال یا نگهداری نمونه مدفوع یا نمونه سواپ استفاده میشود.
.تعریف اپیدمیولوژیک موارد بیماری وبا·
مورد مظنون وبا : در منطقه ای که وبا بومی نیست هر فرد2 سال به بالا دچاردهیدراتاسیون شدید شود و یا در اثر اسهال آبکی شدید بمیرد ، یادر منطقه ای که وبا همه گیر و یا آندمیک است ، هر فرد 2سال به بالا اسهال حاد آبکی داشته باشد .
.مورد قطعی وبا : مورد وبا وقتی قطعی است که سرو گروپ O1 یاO139 از مدفوع بیمار مبتلا به اسهال جدا شود .

اقدامات پیشگیری :
برقراری نظم مراقبت شامل نمونه برداری مدفوع از نظر التور از کلیه موارد اسهال شدید
برقراری نظام گزارش دهی سریع وفوری
نظارت منظم یر سالم بودن آب مصرفی شامل آب آشامیدنی و اب شستشو و استخرها
نظارت دقیق بر سالم بودن اغذیه مصرفی
نظارت دقیق بر دفع صحیح فضولات انسانی و زباله و مبارزه با حشرات با همکاری سازمانهای مرتبط
آموزش بهداشت همگانی در خصوص بهداشت فردی
آموزش کلیه نیروهای بهداشتی درمانی در تمام سطوح در مورد راههای سرایت و روشهای پیشگیری و چگونگی درمان بیماران مبتلا به اسهال از جمله وبای التور
فراهم نمودن کلیه ابزار و تجهیزات لازم برای تشخیص بیماری
فراهم نمودن داروهای مورد نیاز و تجهیزات لازم یرای تشخیص بیماری مطابق دستورالعمل کشوریارزیابی بیمار از نظر تعیین درجه کم آبی ارزیابی بیمار از نظر تعیین درجه کم آبی
جبران دهیدراتاسیون بیمار( با مایعات توصیه شده ،ORS و یا در صورت لزوم ومایعات داخل وریدی ) و درمان نگهدارنده با ORS و تغذیه بیمار
«بیماری التور باید فوری ( تلفنی ) گزارش شود .»

بوتولیسم
اهمیت :
کلمه «بوتولنيوم» از Botulus به معناي سوسيس گرفته شده است. زيرا اولين بار در اثر مصرف سوسيس اين بيماري گزارش شده است. «بوتوليسم»Botulism نوعي فلج شل پائین رونده است که به صورت حاد حمله مي کند و در اثر بلع يا جذب توکسين توليد و به وسيله «کلستريديوم بوتولينوم»، ايجاد مي شود توکسین بوتولینیوم قوی ترین و مرگ بار ترین توکسین دنیاست و فلج ناشی از آن می تواند به دلیل وقفه تنفسی ناشی از فلج عضلات تنفسی به سرعت منجر به مرگ شود . به همین دلیل بیماری یک اورژانس پزشکی است . تشخيص فوري و مداوا مي تواند از عوارض ، مرگ و میر جلوگيري کند، زيرا اکثر انواع بوتوليسم ها با آنتي توکسين درمان مي شوند.
کلستريديوم بوتولينوم، با سيل بي هوازي گرم مثبت، مولد اسپوري است که به طور طبيعي در خاک، يافت مي شود. توکسين بوتوليسم از هفت تيپ آنتي ژنيک تشکيل شده است که آنها را حروف AتاG نام گذاري نموده اند، اين توکسين ها با بهره گيري از عدم خنثي سازي متقابل، بوسيله ي آنتي توکسين ها نامگذاري شده اند، به طوري که آنتي توکسين A قادر به خنثي سازي توکسين هاي Bتا G نمي باشد. سم توليد شده بوسيله اين باسيل از جنس پروتئين است که نسبت به حرارت حساس بوده و حرارت 80 درجه ي سانتيگراد به مدت نيم ساعت يا 100 درجه ي سانتيگراد، به مدت 10 دقيقه آن را از بين مي برد. اين سم، نسبت به اشعه داراي مقاومت بالايي است و آنتي بيوتيک هم روي آن بي اثر است و آب اکسيژنه 10 درصدي نيز روي آن اثري ندارد، باکتري در PH کم اسيدي و شرايط غلظت پايين اکسيژن رشد مي کند و توليد توکسين مي کند. از بين انواع سموم توليد شده توسط اين باکتري ها، فقط تيپ هاي A,B,EوF, در انسان سبب بيماري مي شوند اين سموم، سموم شناخته شده ي مرگ آوري هستند که با اثر کلي بر روي عمل اعصاب، باعث فلج پيش رونده در بيمار مي شوند. تقريباً اغلب گونه هاي بوتوليسم در نتيجه ي بلع سموم E که معمولا ًمربوط به ماهي ها و پستانداران دريايي است، حاصل مي شود. تيپC مربوط به پرندگان و ماکيان وتيپD مربوط به نشخوار کنندگان است.
از سوی دیگر ، قدرت کشندگی توکسین و توانایی انتشار سریع آن ، بوتولیسم را در زمره بیماریهایی قرار داده است که در مقوله بیوتروریسم مطرح می شوند . بتابراین در صورت وجود شرایط خاص ( مشاهده بیماران زیادی بطور همزمان ، وقوع همه گیری های متعدد بدون منبع غذایی مشترک ، وجود یک توکسین غیر شایع و ... ) بیوتروریسم باید مد نظر قرار گیرد .
علائم بیماری : دوره کمون بیماری معمولا 12 تا 36 ساعت است اما تا 30 روز نیز ممکن است در بدن باقی بماند . تهوع ، استفراغ و درد شکمی زودرس ترین علائم هستند . فلج عضلات خارجی و داخلی چشم ( که منجر به دوبینی می شود ) افتادگی پلک ، گشادشدن مردمک ها و عدم واکنش به نور ، عدم ترشح بزاق و خشک شدن مخاط دهان ، گرفتگی صدا هنگام حرف زدن ، اشکال در بلع غذا ، یبوست مداوم ، اشکال در ادرار کردن و ضعف عضلات تنفسی از شکایت عصبی بیماران می باشد . بیماران معمولا هوشیار هستند و نسبت به زمان و مکان آگاهی دارند ، ولی ممکن است گیج ، بی قرار و مضطرب باشند و معمولا تب وجود ندارد . رفلکس Gagممکن است از بین رفته باشد .
علامت های مشخصه بیماری عبارتند از :
مسمومیت غذایی بدون تب
فلج شل پائین رونده قرینه
درگیری اعصاب حرکتی کرانیال
بیمار حساس و واکنش دار ، بدون اختلال حسی به جز تاریی دید،می باشد .
ضربان قلب طبیعی یا کند است و کاهش فشارخون ندارد .
تشخیص: توکسین در مدفوع ، نمونه خون و ترشحات معده بیمار و همین طور نمونه غذایی آلوده با استفاده از روش های آزمایشگاهی کشت ، بیوشیمی ، PCR و کروماتوگرافی قابل شناسایی است .
بیماری در زمره بیماریهایی با گزارش فوری می باشد .
طبقه بندی بر حسب راه سرایت :
بوتوليسم اطفال : به علت تجمع ارگانیسم ها در روده کودکان زیر یکسال بوجود می آید . در این گروه سنی ، فلور طبیعی روده به حد کافی تکامل پیدا نکرده تا از تجمع ارگانیسم ها در روده جلوگیری نماید .
بوتوليسم ناشی از غذا : بدنبال خوردن غذا های آلوده که به درستی فرآوری نشده و حاوی سم باشند ، ایجاد می شود .
بوتوليسم زخم : بدلیل انتشار عمومی توکسین که بوسیله ارگانیسم های موجود در زخم و معمولا به دنبال ضربه ، تروما ، سوراخ شدگی و جراحی بوجود می آید .
بوتولیسم ناشی از استنشاق : ابتلا از طریق آئروسل و استنشاق توکسین بوتولیسم به عنوان یک شیوه احتمالی در یک حمله تروریستی می تواند مطرح گردد .
بوتولیسم بالغین : به علت تجمع اسپور در روده بوجود آمده و مشابه بوتولیسم کودکان در افراد بالای یکسال و در بالغین با دستگاه گوارش غیر طبیعی نظیر ابتلا به کولیت یا انجام اعمال جراحی بای پس روده و... بوجود می آید .
بوتولیسم ناشی از تزریق : بدنبال تزریق هروئین زیر جلدی آلوده در معتادان به مواد مخدر بوجود می آید .
بوتولیسم ناشی از درمان : در اثر تزریق توکسین بوتولینوم به منظور درمان و یا کاربرد در زیبایی بوجود می آید .
درمان اختصاصی :
بیماران باید در ICU بستری شوند و توسط اسپیرومتری ، پالس اکسی متری و ABG از نظر نارسایی تنفسی احتمالی مراقبت شوند و به مدت یک هفته NPOباشند.
بعد از گرفتن نمونه های آزمایشگاهی ، تزریق آنتی توکسین اسبی پلی والان (A.B.E) انجام می شود . ویال های آنتی توکسین حاوی 10 سی سی آنتی سرم هستند . بعد از تست از نظرواکنش های حساسیتی به میزان kg / 5/ تزریق می شود. با تزریق این میزان ، علائم به مدت 3-2 ساعت برطرف می شود . برای برطرف شدن علائم مسمومیت ، روز دوم به میزان دو سوم روز اول و روز سوم یک دوم روز دوم تجویز می شود . برای شروع درمان نیازی به تائید آزمایشگاهی نیست .
تجویز مواد استفراغ آور یا شست و شوی معده در صورتی که فاصله زمانی خوردن غذای آلوده کم باشد ( فقط چند ساعت ) مفید است .
اقدامات کنترلی و پیشگیری بیماری :
بستری بیماران مشکوک در بیمارستان مجهز
گزارش فوری بیماری به مرمز بهداشت شهرستان
غذاهای مشکوک به آلودگی با عامل بیماریزا را مشخص و از آنها نمونه برداری کنید و به همراه نمونه مدفوع و سرم و ارسال به آزمایشگاه رفرنس
کلیه افرادی را که با بیمار منبع غذایی مشترکی داشته اند معاینه و از نظر بروز علایم بررسی کنید .
مواد غذایی آلوده باید پس از جوشاندن دور ریخته شوند و قوطی ها تخریب شده در عمق زیاد دفن شوند.

حصبه یا تیفوئید
اهمیت :
حصبه يا تیفوئید يک بيماري عفوني است که متآسفانه در کشور ما خيلي زياد ديده مي شود بطوريکه ما در برابر هر تب طولاني ابتدا بفکر آن مي افتيم . با درمان به موقع بیماری می توان مرگ و میر را از 10% به 1% کاهش داد . میزان بروز در کشور حدود 8 . درصدهزار نفر محاسبه شده است .
علت : ميکروب حصبه در آبهاي گل آلود تا يکماه و در يخ تا ۳ ماه زنده مي ماند ، در اثر گرماي ۶۰ تا ۱۰۰ درجه بزودي بيجان مي شود و بخصوص نور آفتاب بسرعت سبب انهدام ميکروبهاي حصبه مي شود . در برابر خشکي هم مقاومت دارد ( تا دو ماه ) . تعداد میکروارگانیسم مورد نیاز برای ایجاد بیماری 10000 باسیل است با افزایش تعداد باسیل ، دوره بیماری کاهش می یابد .
علل آماده کننده و همه گير شناسي :
حصبه ممکن است بشکل تک گير يا همه گير درآيد در فصل پائيز و تابستان بيشتر بصورت همه گير در مي آيد ، اين همه گيري بخصوص در اجتماعات مانند سربازخانه ها و مدارس ديده مي شود .
اين بيماري متأسفانه در کشور ما در تمام فصول فراوان است ولي ما آمار صحيحي در تمام کشور از شيوع اين ناخوشي نداريم . از آمار بخش عفوني چنين برمي آيد که تعداد بستري شدگان در تابستان و پائيز بيشتر است .
راه های سرايت بيماری :
ميکرب بيماری تيفوئيد از راه دهان وارد دستگاه گوارش شده و از آنجا به ساير نقاط بدن ميرسد و نشانه هاي بيماری را پديدار مي سازد ، ميکروب باسيل از راه مدفوع به خارج راه مي يابد مدفوع و صفرا در دوران استقرار بيماری آلوده مي باشند . گاهي در ادرار و استفراغ بيماران نيز باسيل وجود دارد . بيشتر حصبه اي ها در دوران نقاهت هم خاستگاه پخش ميکروب بشمار مي روند .
سرايت مستقيم : پرستاران و مراقبان بيماران از راه دستهاي خود آلوده مي گردند . آنهائي که لگن بيمار را برمي دارند و يا لباس و ملحفه هاي وي را عوض مي کنند و در معرض آلودگي مستقيم قرار دارند . بنابراين اگر کمال نظافت بعد از تماس با مريض رعايت شود آلودگي ناچيز خواهد شد . برخي از پزشکان حصبه را بيماري دستهاي کثيف ناميده اند .
سرايت غيرمستقيم : آب - بهترين منبع آلودگي را تشکيل مي دهد و اين مطلب درآلودگي هاي لوله هاي آب يک محله يا يک قنات و آلوده کردن تعداد زيادي از افراد با ثبات مي رسد ، گذشته از آب ، مواد غذائي ،‌ شير و سبزيجات و نرم تنان دريايي(صدفهاو ميگوو...) نيز ممکن است توسط آب آلوده گردند .
سابقاً يخ غيربهداشتي يک عامل انتقال بيماری در ايران بشمار مي رفت .
آلودگي شير ، پنير تازه توسط آب آلوده يا دستهای آلوده ديده شده است .
سبزيجات ، سبزيجاتي را که با کود انساني مي کارند احتمال آلودگي آن زياد است .
نرم تنان دريائي و صدفها و ميگو غيره يکي از منابع آلودگي در کشورهاي اروپائي محسوب مي گردد . صدفهائي که در مسير فاضل آب و رودخانه هاي کثيف قرار مي گيرند آلوده مي شوند .
مگس هم عامل مهمي در پخش بيماري است .
در آزمايشگاهها افرادي که با کشت و مطالعات اين ميکروبها سروکار دارند ممکن است تصادفاً آلوده گردند ، پزشکان بخش هاي عفوني هم بدلايل بالا بيشتر در معرض آلودگي مي باشند .
پودر گوشت ، تخم مرغ و ساير مواد غذائي هم ممکن است عامل سرايت بيماری باشند .
علایم بیماری : بيماری به آرامي بعد از دوره کمون 3-1 هفته ای شروع مي شود : تب مختصر( این تب پلکانی است و سپس مداوم می شود) ، خستگي ، سرگيجه ، کوفتگي ، خواب مختل ، دهان تلخ و يبوست . بتدريج اين علائم شدت مي يابد ، بعلاوه سردرد شديد ، درد پيشاني بوجود مي آيد ، درد کمر و گردن و بيحالي عارض مي شود ، شکم نفخ پيدا کرده کمي دردناک مي شود مخصوصاً در پهلوي راست و پائين شکم درد محسوس مي باشد يا بجاي يبوست اسهال فرا مي رسد .
طحال بزرگ مي شود گاهي خون دماغ وجود دارد . بسياري از بيماران در چند روز اول بيماري سرفه کرده و نشانه هاي يک برونشيت حاد را دارند . صبحها تب کم بوده و شبها بالا مي رود تا اينکه در ظرف ۴ تا ۵ روز تب به ۴۱ درجه ميرسد ، نبض نسبت به تب کندتر مي باشد .
۵ تا ۸ روز علائم شدت مي يابد يعني استقرار بيماری فرا مي رسد بيمار در رختخواب خود بي حرکت مي افتد و نسبت به اطرافيان بي اعتنا مي باشد و يا اينکه در بيحالي و کوفتگي عميقي غوطه ور مي باشد گاهي هذيان و بي خوابي وجود دارد ، بيمار اشياء مبهمي را در هوا جستجو مي کند ، عطش زياد دارد لبها و زبان خشک است ، اشتها کم است نفخ شکم زياد و در لمس پهلوي راست و پائين شکم درد وجود دارد . در حصبه سخت ، اسهال آبکي وجود دارد . تب دائماً در ۴۰ درجه سانتيگراد باقي مانده ، صبح و شب کمي با هم اختلاف دارد يعني صبحها کمتر و شبها زيادتر است .
تعریف اپید میولوژیک :
مورد مشکوک: کلیه افرادی که علایم بالینی بیماری را داشته باشند ( تب بیشتر از یک هفته ، تهوع و استفراغ ، دل درد ، ضعف ، سرگیجه ، لکه های کوچک قرمز روی تنه ، یبوست یا اسهال ، بزرگی طحال و ... )
مورد محتمل : مورد مشکوک همراه با یک یا هر دو مورد زیر :
آزمایش ویدال با افزایش 4 برابر تیتر آنتی ژن سوماتیکO ظرف دوهفته
وجود موارد بیماری در اطرافیان یا در منطقه
مورد قطعی : مورد محتمل همراه یک یا هر دو مورد زیر :
کشت مثبت سالمونلایی از خون ، مغز استخوان ، ادرار ، مدفوع یا ترشحات دوازهه
یافتن آنتی ژن اختصاصی در ادرار یا سرم
عوارض حصبه : بسيار متعدد است - خونريزي روده ، سوراخ شدن روده ها ، ورم آپانديس ، ورم کيسه صفرا ،‌يرقان ، ورم غده بناگوشي عوارض ديگر از قبيل نارسائي قلبي ، عارضه استخواني ، تنفسي ، ادراري ، پوستي ، ورم بيضه ، مننژيت ،‌ آماس کليه ها ( پيلونفريت ) و پستانها و تورم مفصلي ملاحظه مي شود .
تشخيص :
در صورت موجود بودن علایم بالینی مشکوک تشخیص قطعی با استفاده از موارد زیر انجام می شود :
انجام کشت روی محیط اختصاصی و جدا سازی باسیل از خون ، مغز استخوان ، مدفوع ، ادرار ، ترشحات دوازدهه .
یافتن آنتی ژن اختصاصی در سرم یا ادرار در صورت موجود بودن امکانات
روش PCR از حساسیت زیادی برخوردار است ولی اختصاصی نیست .
گزارش بیماری غیر فوری است .
اقدامات توصیه شده برای بیمار
آموزش بیماران ، افراد در دوران نقاهت و حاملین سالم در مورد رعایت بهداشت فردی به خصوص شستشوی دست ها با آب و صابون بعد از اجابت مزاج و قبل از تهیه و مصرف غذا
ایزولاسیون بیمار لازم نیست .
درمان : کرامفنیکل ، کوتریموکسازول ، امپی سیلین ، آموکسی سیلین
در موارد شدید ( تب ، کاهش هوشیاری ، خواب آلودگی زیاد ، استوپور ، اغماء و شوک سپتیک ) درمان با دگزا متازون باید مد نظر باشد .
اقدامات اطرافیان :
از کلیه اطرافیان بیمار باید کشت مدفوع از نظر تیفویید انجام شود .
درمان مناسب ناقلین مزمن بیماری
تشویق تغذیه با شیر مادر
اقدامات محیط :
آموزش همگانی در مورد شست وشوی دست ها با آب و صابون بعد از اجابت مزاج و قبل از تهیه و مصرف غذا
تامین امکانات لازم برای شست و شوی دستها
دفع صحیح فضولات انسانی
تامین آب سالم به منظور آشامیدن ، شست وشوی سبزیجات و میوه جات و ....
کنترل حشرات توسط حشره کشها و دفع صحیح زباله ها
دقت لازم در سلامت تهیه مواد خوراکی ، حمل و نگهداری آنها
پاستوریزه کردن یا جوشانیدن شیرو کلیه محصولات لبنی
محدودیت مصرف صدف خوراکی و جوشانیدن آن حداقل به مدت 10 دقیقه
کلیه حاملین باید از سرو کار داشتن با مواد غذایی و مرافبت از بیماران معاف باشند .

شیگلوز
اهمیت بهداشتی
شیگلا عامل بیماریزای روده ای است که توان بیماریزایی فوق العاده ای دارد. این باکتری از عوامل اصلی بروز دیسانتری اپیدمیک و یا اندمیک با مرگ و میر بالاست . شیگلا ، تنها علت همه گیری های اسهال خونی در ابعاد وسیع در مناطق مختلف دنیاست . اکثر کشورهای جهان سوم در معرض خطر همه گیری های ناشی از شیگلا دیسانتری تیپ یک قرار دارند . شیگلا هر ساله عامل حدود 600000 مرگ در سراسر جهان می باشد . دوسوم موارد بیماری و اکثر موارد مرگ ومیر ناشی از بیماری در بچه های کمتر از 10 سال اتفاق می افتد. بروز بیماری در شیرخواران زیر 6 ماه غیر معمول است .
علایم بالینی
علت اصلی دیسانتری باکتریایی ، شیگلا دیسانتریه است که بیماری شیگلوز را ایجاد می کند و در هر اسهال خونی باید مدنظر قرار باشد .
شیگلا باسیل گرم منفی است که با چهار گونه خود ( شیگلا دیسانتری ، بوئدی ، فلکسنری و سونی ) ععامل بروز بیماری در انسان است . انسان تنها مخزن مهم بیماری است . انتقال مدفوعی دهانی مستقیم یا غیر مستقیم از افراد دارای علامت و یا ناقلین بدون علامت، اصلی ترین راه انتقال می باشد . میکروب از راه غذا و آب آلوده یا مگس و اشیاء نیز انتقال می یابد . بروز شیگلا در میان افراد مبتلا به HIV بسیار بیشتر از جمعیت های غیر مبتلا ست . دوره کمون معمولا 3-1 روز است . در طی عفونت حاد وتا زمانی که عامل عفونت در مدفوع وجود دارد، ( معمولا در مدت 4 هفته بعد از بیماری ) احتمال انتقال وجود دارد . ناقلین بدون علامت ممکن است باعث انتشار عفونت باشند .
اسهال معمولا با تب ، تهوع ، گاهی توکسمی ، استفراغ ، کرامپ و تنسموس همراه است . در بسیاری از موارد ابتلا ، اسهال آبکی ظاهر می شود . تشنج ممکن است یکی از عوارض مهم در بچه ها باشد . باکتریمی معمول نیست . ممکن است عفونت متوسط و بدون علامت هم اتفاق بیافتد .
بیماری معمولا خود محدود شونده است و بعد از 7-4 روز بهبود می یابد . ولی گاهی اسهال پایدار ایجاد می شود. گاهی هم همراه با عوارض شدید بیماری ، شامل مگاکولون توکسیک و سندرم همولیتیک اورمیک HUS می باشد . مرگ و میر در بیماران بستری در بیمارستان بالای 20 درصد است .
گزارش دهی بیماری به صورت غبر فوری می باشد . در صورتی که منجر به اسهال خونی شود گزارش دهی فوری خواهد بود .
درمان بیماری
اصلاح دهیدراتاسیون خفیف تا متوسط با تجویز محلول های خوراکی و دهیدراتاسیون شدید با سرم های وریدی مناسب
درمان با انتی بیوتیک مناسب ، مدت و شدت بیماری و مدت دفع پاتوژن را کاهش خواهد داد .
کوتریموکسازول ( در بالغین 2 قرص ، 2 بار در روز ، به مدت 5 روز )
سیپروفلوکسازول ( یا افلوکساسین در بزرگسالان و کوتریموکسازول ، امپی سیلین )
نالیدیکسیک اسید یا سفتریاکسون در درمان کودکان استفاده می شود .
استفاده از دارو کاهش دهنده تحرک روده از قبیل لوپرامید در کودکان ممنوع است و در بزرگسالان هم توصیه نمی شود . این دارو طول مدت بیماری را افزایش می دهد .
اقدامات کنترلی و پیشگیری بیماری
اقدامات برای بیمار
در صورت بروز همه گیری ، گزارش فوری بیماری الزامی است .
جداسازی بیماران : تعداد کمی باکتری برای ایجاد بیماری لازم است لذا رعایت احتیاط و توصیه های بهداشتی ، ضروری است .
افرادی که با مواد غذایی سرو کار دارند و کودکان آلوده مهد کودک ها ، مبتلایانی که از کودکان مراقبت می کنند، پس از دو نمونه منفی شدن کشت مدفوع یا سواپ رکتال منفی اجازه دارند تا به محل کار خود و یا مهدکودک باز گردند. این دونمونه باید به فاصله زمانی بیش از 24 ساعت جمع آوری شود . نمونه 48 ساعت پس از قطع آنتی بیوتیک ها تهیه می شود.
اگر مراقبت از کودکان و تغذیه آنها توسط این بیماران اجتناب ناپذیر است ،
شستن دستها بعد از اجابت مزاج و قبل از غذا به دقت رعایت شود . پروفیلاکسی لازم نیست .
اقدامات اطرافیان
تشویق مادران به شیردهی نوزادان
آموزش مردم به رعایت بهداشت فردی و بهداشت محیط بیمارستانها
بررسی موارد تماس و جست و جوی منشا اولیه بیماری : سعی در جستجوی مبتلایان به بیماری خفیف ناشناخته و افراد بهبودیافته در بین اطرافیان بیمار در موارد اسپورادیک ، مفید و موثر نبوده و به ندرت باعث کنترل بیماری خواند شد .
پروفیلاکسی ضد میکروبی برای شیگلوز لازم نیست .
اقدامات محیط
تحقیق و بررسی درباره وضعیت آب شرب از نظر آلودگی و میزان کلر باقی مانده
تهیه و توزیع آب سالم و گندزدایی و ذخیره آب به طریق بهداشتی
رعایت احتیاطات لازم در تهیه و ذخیره سازی غذا
دفع بهداشتی فضولات انسانی
تامین کافی آب و صابون در محل های قابل دید و دسترس مراجعان مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستانها
تحقیق و بررسی درباره غذا و شیر مصرف شده
ضدعفونی : با سیستم مدرن و کارآمد دفع زباله و مدفوع می توان بدون عفونت زدایی اولیه ، پاکسازی محیط را انجام داد . ضدعفونی کردن کامل البسه ، وسایل شخصی و نیز محیط بیمار مبتلا به اسهال خونی در پیشگیری از انتشار عفونت بین افراد خانواده او بسیار موثر است . ارزان ترین و موثرترین گندزدا ها محلول کلر 2 درصد و محلول فنل 2-1 درصد می باشد . در صورت عدم دسترسی به مواد ضد عفونی کننده می توان البسه را در نور مستقیم آفتاب خشک نمود .
با توجه به احتمال انتقال شیگلا دیسانتریه از طریق سوسک و حشرات خانگی مبارزه با آن ها نیز در پیشگیری موثر است .
پیشگیری با آنتی بیوتیک توصیه نمی شود.

هپاتیت Aو E
اهمیت بهداشتی
هپاتیت Aو E عمدتا از آب و مواد غذایی منتقل می شود . اپیدمی در کشورهای پیشرفته به تدریج شروع شده و مناطق جغرافیایی وسیعی را در بر می گیرد و ماه ها با قی می ماند . وقتی شرایط محیطی نامطلوب باشد ، عفونت شایع بوده و در سنین پائین اتفاق می افتد . این دو نوع هپاتیت در تمام دنیا وجود دارد . عودهای دوره ای بیماری مشاهده می شود .
علائم بیماری و تشخیص
شروع ناگهانی تب ، دردشکم ، تهوع ، استفراغ و گاهی بثورات جلدی و درد و التهاب مفاصل دیده می شود.پس از چند روز زردی ظاهر می شود . ادرار تیره ، بی اشتهایی ، ضعف ، خستگی مفرط ، درد و حساسیت در قسمت بالا و راست شکم هم از سایر علائم می باشند و معمولا تست های آزمایشگاهی کبدی نشان دهنده بیماری است .
یافته های آزمایشگاهی در هپاتیت حاد افزایش شدید آمینوترانسفرازهای سرم ،حداقل بیش از 2.5 برابر زمان طبیعی است . آلکالن فسفاتاز و LDH افزایش مختصری دارد .
هپاتیت A
در صورت ابتلا علائم هپاتیت حاد ظاهر می شود . بسیاری از عفونت ها بدون علامت هستند. برخی خفیف و بدون علامت هستند ( بخصوص در اطفال ) . این نوع بیماری ممکن است به صورت طول کشنده یا عود کننده تا یکسال ادامه پیدا کند ، اما هرگز مزمن نمی شود. شدت بیماری با افزایش سن افزایش می یابد ولی بهبودی کامل ، بدون عود یا عارضه است . مرگ و میر پائین و شش دهم درصد است که در سنین بالای 50 سال به 1.8 درصد می رسد . بیماری در سن مدرسه و جوان ها شایع است . اصلی ترین راه انتقال مدفوعی - دهانی است بیشترین دفع عامل بیماریزا ، دو هفته قبل از شروع شکایت بیمار است . انتقال مستقیم در هم جنس بازان مرد گزارش شده است . به ندرت از انتقال خون از اهداء کننده ای که در دوره کمون بوده منتقل شده است . ایمنی ناشی از بیماری تا آخر عمر باقی می ماند.
هپاتیت E
علائم بیماری مشابه هپاتیت A است و فرم مزمن ندارد. بیش از 50 درصد بیماران تب دارند . آرترالژی در این هپاتیت شایعتر است . در زنان باردار مرگ و میر بالایی دارد ( در کسانی که در 3 ماهه سوم آلوده می شوند به 20 درصد هم می رسد ) تشخیص بر اساس نشانه های اپیدمیولوژیک و بالینی و با حذف سایر عوامل اتیولوژیک هپاتیت ، به ویژه هپاتیت A می باشد. بسیاری از اپیدمی ها در اثر آب آلوده است . علائم بالینی در بالغین جوان و میان سال شایعتر است که احتمالا به دلیل ابتلای کودکان به اشکال بدون ایکتر یا با غلائم خفیف بیماری است . ایمنی حاصل از بیماری کوتاه مدت است .
تعریف اپیدمیولوژیک
مورد مشکوک
بیماری که علائمی منطبق با توصیف کلینیکی باشد .
مورد قطعی
مورد مشکوک که از نظر آزمایشات ویروس شناختی به اثبات رسیده باشد . در ضمن بیمار مشکوک به هپاتیتی که از لحاظ اپیدمیولوژیکی با بیمارقطعی در ارتباط باشد . و این ارتباط بین 15 تا 50 روز از شروع بیماری فاصله داشته باشد نیز مورد قطعی به حساب می آید .
گزارش بیماری غیر فوری می باشد .
اقدامات کنترل و پیشگیری بیماری
اقدامات توصیه شده برای بیمار
موارد همه گیری بیماری باید فورا گزارش شود .
درمان اختصاصی ندارد و درمان نگهدارنده انجام شود .
استراحت نسبی و رعایت رژیم غذایی مناسب ، در حد تحمل بیمار در دفعات مکرر و با حجم کم باید تنظیم شود . ( کم چربی و پرکربوهیدرات )
اندیکاسیون های بستری بیماران : 1 . علائم نارسایی کبد 2 . دهیدراتاسیون بعلت تهوع و استفراغ 3 . زردی و حامگی 4 . زردی و تب 5 . PT طولانی تر از 20 ثانیه 6 . افت فشار خون 7 . بیلی روبین بیش از 15 میلی گرم
برای افراد آلوده به ویروس باید مشاوره کامل از نظر موارد زیر انجام شود :
منشاء احتمالی آلودگی ، سیر طبیعی بیماری ، علائم احتمالی ، توصیه لازم برای پیشگیری از انتقال به سایرین
اقدامات اطرافیان
آموزش افراد جامعه در خصوص رعایت بهداشت فردی به خصوص شست شوی دست ها و دفع بهداشتی مدفوع
در مهد کودک ها پس از تعویض کهنه و قبل از خوردن غذا دست ها به خوبی شسته شوند و در صورت مشاهده موردی از بیماری هپاتیت A در یک مرکز ، باید به کلیه بچه ها و کارکنان، ایمونوگلوبولین تزریق شود. چنانچه در بیش از سه خانواده ، موردی گزارش شده باشد ، یا شناسایی همه گیری 3 هقته بعد از اولین مورد باشد، تجویز ایمونوگلوبولین به کلیه اطفال زیر 2 سال در خانواده بچه ای که به مهد کودک آلوده رفته است هم توصیه می شود . اثر بخشی ایمونوگلوبولین بعد از 3 الی 5 روز ظاهر شده و تا حدود 5 ماه باقی می ماند .
برای مسافران مناطق اندمیک ، می توان از تزریق ایمونوگلوبولین استفاده کرد. 2 میلی برای 3 ماه و 5 میلی برای 4 الی 6 ماه مصونیت ایجاد می کند و برای تداوم آن باید هر 4 الی 6 ماه 5 میلی تزریق شود .
استفاده از سرنگ و سر سوزن یکبار مصرف ( با وجود اینکه انتقال از این راه به ندرت گزارش شده است ) توصیه می شود .
جستجو برای یافتن موارد جدید در بین افرادی که با بیمار تماس داشته اند ضروری می باشد .
تجویز ایمنوگلوبولین بلافاصله بعد از موارد تماس مستقیم تا دوهفته بعد از تماس به افراد خانواده و در موارد تماس جنسی توصیه می شود . در مهد کودک ها ، تجویز آن برای تمام بچه های کلاس لازم است و اگر کودکان در سن استفاده از کهنه باشند ، به تمام کودکان مهد کودک و پرسنل آن باید ایمونوگلوبولین باید تزریق شود ، اما تجویز آن به موارد تماس در محل کار ، مدرسه و کارخانه لازم نیست .
اقدامات محیط
ضدعفونی کردن و دور ریختن صحیح مدفوع ،ادرار و خون بیمار قرنطینه لازم نیست .
رعایت مراقبت ها و احتیاط های مربوط با بیماریهای عفونی دستگاه گوارش
نظارت بر تهیه مواد غذایی و جلوگیری از آلودگی آب و غذا با مواد دفعی
تعیین منبع عفونت ، روش انتقال و افراد در معرض خطر ابتلا اهمیت فراوان دارد
آموزش دفع بهداشتی مدفوع و اهمیت شستشوی دست ها پس از دفع و قبل از تماس با مواد غذایی
در زمان همه گیری ، باید سریعا منبع بیماری کشف شود و با مشاهده هپاتیت A در افرادی که در تهیه و توزیع مواد غذایی سروکار دارند ، باید برای سایر کارکنان آن مرکز تا 2 هفته پس از آخرین تماس ، ایمونوگلوبولین تجویز شود .
غذاهای دریایی باید به مدت 4 دقیقه در حرارت 85 تا 90 درجه سانتیگراد قرار گرفته و سپس مصرف شوند.
تامین آب آشامیدنی سالم و سیستم دفع صحیح فضولات انسانی
جوشاندن یا کلرزنی آب قبل از مصرف
سایر
آموزش همگانی
حفظ و پایش سلامت خمن
بررسی بیماران گزارش شده
کشف به هنگام موارد همه گیری و کنترل منشاء
اجرای برنامه کاهش آسیب Harm reduction در زندان ها

Initiates file download1.         A-Cost-Function-Analysis-of-Shigellosis-in-Thailand_2008_Value-in-Health.pdf

Initiates file download2.       A-report-of-an-outbeak-of-Shigellosis-in-a-primary-school-in-Staffordshire_2001_Public-Health.pdf

Initiates file download3.       Geographic-analysis-of-shigellosis-in-Vietnam_2008_Health-Place.pdf

Initiates file download4.       Risk-factors-for-shigellosis-in-Thailand_2006_International-Journal-of-Infectious-Diseases.pdf

Initiates file download5.       The-epidemiology-of-travel-associated-shigellosis-regional-risks-seasonality-and-serogroups_2005_Journal-of-Infection.pdf

Initiates file download6.       Vaccination-against-shigellosis-is-it-the-path-that-is-difficult-or-is-it-the-difficult-that-is-the-path-_2008_Microbes-and-Infection.pdf

Initiates file download7.       Immune-responses-to-Shigella-dysenteriae-1-and-Shigella-flexneri-lipopolysaccharide-and-polysaccharide-antigens-in-Bangladeshi-patients-with-shigellos.pdf

Initiates file download8.       Is-there-an-association-between-shigellosis-incidence-and-socioeconomic-status-in-metropolitan-Haifa-_2004_American-Journal-of-Infection-Control.pdf

Initiates file download10.   Surveillance-of-shigellosis-by-real-time-PCR-suggests-underestimation-of-shigellosis-prevalence-by-culture-based-methods-in-a-population-of-rural-Chin.pdf

Initiates file download11.   50-Years-Ago-in-The-Journal-of-Pediatrics-Shigellosis-in-Infancy-and-Childhood-Clinical-and-Cerebrospinal-Fluid-Findings_2013_The-Journal-of-Pediatric.pdf

Initiates file download12.   An-outbreak-of-Shigellosis-in-an-ultra-orthodox-Jewish-community_1984_Social-Science-Medicine.pdf

Initiates file download13.   A-randomized-double-blind-study-comparing-cefixime-and-trimethoprim-sulfamethoxazole-in-the-treatment-of-childhood-shigellosis_1993_The-Journal-of-Ped.pdf

Initiates file download14.   Comparative-efficacy-of-ceftriaxone-and-ampicillin-for-treatment-of-severe-shigellosis-in-children_1991_The-Journal-of-Pediatrics.pdf

Initiates file download15.   Immune-responses-to-Shigella-dysenteriae-1-and-Shigella-flexneri-lipopolysaccharide-and-polysaccharide-antigens-in-Bangladeshi-patients-with-shigellos.pdf

Initiates file download16.   Is-there-an-association-between-shigellosis-incidence-and-socioeconomic-status-in-metropolitan-Haifa-_2004_American-Journal-of-Infection-Control.pdf

Initiates file download17.   Prevalence-of-shigellosis-in-the-U-S-consistency-with-dose-response-information_1996_International-Journal-of-Food-Microbiology.pdf

Initiates file download18.   Shigellosis-in-neonates-and-young-infants_1994_The-Journal-of-Pediatrics.pdf

Initiates file download19.   Shigellosis-in-Zaria-Northern-Nigeria_1987_Transactions-of-the-Royal-Society-of-Tropical-Medicine-and-Hygiene.pdf

Initiates file download20.   Surveillance-of-shigellosis-by-real-time-PCR-suggests-underestimation-of-shigellosis-prevalence-by-culture-based-methods-in-a-population-of-rural-Chin.pdf

Initiates file download21.   Suspected-outbreak-of-shigellosis-in-Nelson-Mandela-Bay-Health-District-Eastern-Cape-Province-South-Africa-November-2012-to-February-2013_2014_Interna.pdf

Initiates file download22.   Ach-_2010_International-Journal-of-Infectious-Diseases.pdf

Initiates file download23.   Ashkenazi_1993_The-Journal-of-Pediatrics.pdf

Initiates file download24.   Chao_2008_International-Journal-of-Infectious-Diseases.pdf

Initiates file download25.   Crockett_1996_International-Journal-of-Food-Microbiology.pdf

Initiates file download26.   Dubnov_2004_American-Journal-of-Infection-Control.pdf

Initiates file download27.   Fuchs_2013_The-Journal-of-Pediatrics.pdf

Initiates file download28.   Huskins_1994_The-Journal-of-Pediatrics.pdf

Initiates file download29.   Lawande_1987_Transactions-of-the-Royal-Society-of-Tropical-Medicine-and-Hygiene.pdf

Initiates file download30.   Lewis_2008_International-Journal-of-Infectious-Diseases.pdf

Initiates file download31.   Ntshoe_2014_International-Journal-of-Infectious-Diseases.pdf

Initiates file download32.   Porter_1984_Social-Science-Medicine.pdf

Initiates file download33.   Raqib_1993_Serodiagnosis-and-Immunotherapy-in-Infectious-Disease.pdf

Initiates file download34.   Sanders_1972_Journal-of-Pediatric-Surgery.pdf

Initiates file download35.   Varsano_1991_The-Journal-of-Pediatrics.pdf

Initiates file download36.   Wang_2010_Journal-of-Infection.pdf

Initiates file download37.   Weissman_1974_The-Journal-of-Pediatrics.pdf