یکی از ویتامین های لازم برای بدن که به رشد و استحکام استخوان ها کمک می کند

ويتامين دي به جذب كلسيم و فسفر از روده كمك كرده و موجب به كارگيري اين مواد معدني در ساختمان استخوان ها و دندان ها مي شود.

کمبودويتامين D چه مشکلاتي ايجاد مي کند؟ کمبود ويتامين دي در کودکان باعث نرمي استخوانهاوبيماري راشي تيسم مي شود که به صورت تغيير شكل استخوان هاي ستون فقرات، لگن و انحناي پاهاديده مي شود .درکودکاني که دچار کمبود ويتامين دي هستند ،ملاج ديرتربسته مي شود. دندانهاي آنهاديرتر ظاهر وزودتر فاسد مي شود. بزرگسالان هم ممکن است به علت کمبود ويتامين دچار نرمي استخوان بشوند که باعث درد مزمن استخوانها بخصوص درناحيه کمروپشت وخستگي مزمن مي شود.درافرادبزرگسال کمبود ويتامين دي زمينه براي پوکي استخوان فراهم مي شود.
چرا کمبود ويتامين
Dايجاد مي شود؟ به هر دليلي که فردي ازنور آفتاب محروم شود ، دچار کمبود اين ويتامين مي شود. نورآفتاب وقتي به پوست بدن مي تابد ، ماده ايي که درزير پوست وجوددارد مي تواند ويتامين مورد نياز بدن را بسازد. کمبود ويتامين دي در شهرها بيشتراز نواحي روستايي ديده مي شود. دود،گردوغبار ، آلودگي هوا ، هواي ابري واستفاده از کرمهاي ضدآفتاب مانع رسيدن نورآفتاب به پوست بدن شده ودرنتيجه ويتامين دي ساخته نمي شود. افرادي که شب کار هستند وروزها مي خوابند،کساني که در آب وهواي سرد زندگي مي کنندومجبورند داخل منزل بمانند،افراد ناتوان که قادربه حرکت نيستدونمي توانند در معرض نور خورشيد قرار گيرند وافرادي که تمام سطح بدن خود رابالباس مي پوشانند بيشتر درمعرض خطر کمبود ويتامين دي قرارميگيرند.

منابع غذايي ويتامينD :بهترين منبع ويتامين دي نور مستقيم آفتاب است. دراثر تابش اشعه خورشيد به پوست ويتامين دي در پوست توليد مي شود . نورآفتاب از پشت شيشه اين خاصيت را ندارد. روغن کبد ماهي که بصورت دارومصرف مي شود نيز منبع غني ويتامين ديمي باشد. چگر ، تخم مرغ ،کره وشير وماهي هاي چرب مثل ماهي آزاد،کپور ، قزل آلا ، ساردين هم منابع خوبي از ويتامين ديهستند. درصورتي که شير غني شده با ويتامين دي دردسترس باشد ، بخشي از ويتامين مورد نياز بدن را تامين مي کند.

بر طبق يافته‌هاي مطالعات اخير كمبود دريافت ويتامين دي در دوران بلوغ باعث توقف رشد و نيز افزايش بروز چاقي در دوران بلوغ بويژه در دختران مي‌شود. چندين سال است كه اثرات سوء كمبود ويتامين دي در افراد بالغ شناخته شده است و همان‌طور كه مي‌دانيد كمبود و فقدان ويتامين دي در بزرگسالان با بيماري‌هايي مانند پوكي استخوان، سرطان و چاقي در ارتباط است.
نتايج به‌دست آمده از مطالعه اخير حاكي از آن است كه كمبود ويتامين دي سبب ايجاد توده بدني بالا و كوتاهي قد دختران در اوج دوران رشدشان مي‌شود.در اين مطالعه محققان ميزان ويتامين دي دختران جوان 16-22 ساله را با يك آزمايش خوني ساده ‌اندازه‌گيري كردند.آنها در ضمن براي تعيين اثر كمبود ويتامين دي روي سلامتي زنان جوان ميزان چربي بدن و قد افراد مورد مطالعه را اندازه‌گيري كردند. بر طبق نتايج به‌دست آمده، شيوع كمبود ويتامين دي در جوانان مورد مطالعه اگرچه در منطقه‌اي آفتاب خيز زندگي مي‌كردند، حيرت‌آور بود. در اين مطالعه شاخص توده بدني و همچنين چربي ناحيه شكمي در افراد با كمبود ويتامين دي در مقايسه با زنان جوان با سطح طبيعي ويتامين دي بالاتر بود و به‌عبارت ديگر در خانم‌هاي جوان كه از كمبود ويتامين رنج مي‌بردند شيوع چاقي بويژه چاقي شكمي بيشتر بود. از طرف ديگر نتايج اين مطالعه نشان داد دختران در سنين بلوغ با ميزان ويتامين دي طبيعي نسبت به همسالان خود كه از كمبود ويتامين دي رنج مي‌برند، بلند قدتر هستند. اهميت دريافت ويتامين دي در تامين قدرت استخواني در زنان ميانسال و مسن بويژه پس از يائسگي به اثبات رسيده بود، ولي مطالعه اخير اين اهميت را در دوران بلوغ نيز تاكيد مي‌كند لذا بر اين اساس مي‌توان گفت مصرف كافي ويتامين دي نه تنها يك فاكتور مهم در حفظ سلامتي افراد مسن است بلكه در رشد و سلامت جوانان نيز داراي اهميت بسيار است.از طرف ديگر در معرض آفتاب بودن به تنهايي بويژه بدليل عدم دريافت مستقيم نور خورشيد در خيلي از موارد، تضمين‌كننده دريافت كافي ويتامين دي حاوي ويتامين دي مصرف شود. نكته عملي: با توجه به اهميت كمبود ويتامين در بروز چاقي و نيز كوتاهي قد در دوران بلوغ كه خود باعث شيوع بيماري‌هاي قلبي و عروقي در سال‌هاي آتي عمر مي‌شود، اندازه‌گيري ساده اين ويتامين در خون براي افراد در معرض خطر مي‌تواند مفيد باشد.دريافت كافي لبنيات بويژه از نوع كم چرب آن از دوران كودكي تاثير قابل توجهي در جلوگيري از بروز كمبود اين ويتامين ضروري خواهد داشت.

روند اجرايي برنامه در استان يزد:

درمطالعه كارآزمايي باليني كه در سال 1386 در مدارس راهنمايي دخترانه يزد بر روی 105 دانش آموزانجام شد پس از دريافت دو دوز ”ويتامين د“درفاصله سه ماه نتايج زیر به دست آمد:در گروهي كه 100000 واحد ”ويتامين د“ را دو بار دريافت نمودند 55 درصد ويتامين د بالاي 20داشتند و هيچكدام كمبود شديد نداشتند. يك مطالعه كارآزمايي در سال 1387 در مدارس راهنمايي دخترانه يزد انجام شده است. این مطالعه جهت تعیین دوز نگهدارنده ویتامین D به منظور ایجاد سطح سرمی مناسب(25(OH) )در دختران سنین راهنمایی شهر یزد انجام شد. در این مطالعه 118 دانش آموز شرکت داشتند. از 118 دانش آموز مورد مطالعه 67 نفر در گروه کنترل ، 28 نفر در گروه دریافت کننده ویتامین D به صورت IU 50.000 هر ماه و23 نفر در گروه IU 100.000 هر 3 ماه قرار گرفتند. پس از بررسی سطح های سرمی و پرسش نامه ها نتایج زیر بدست آمد:هر دو دوز مکمل یاری توانستند سطح سرم را در تمام افراد گروه به بالای ng/ml 20 برسانند. در مطالعه مشابهي در فرانسه نوجوانان 15-10 ساله دوز هاي 100000 واحدي ويتامين D را هر سه ماه از زمان شروع مدارس دريافت نمودند كه در پايان دوز سوم سطح ويتامين D به بيشتر از ng/ml20 رسيد وسطح هورمون پاراتيروئيد نيز كاهش يافت. ۱۳به نقل از سایت پزشکان ایران در تحقیق انجام شده توسط مرکز روماتیسم ایران بیش از ۵۰ درصد افراد زیر ۴۰ ساله در کشور از کمبود ویتامین D رنج می برند که این آمار با اندکی تفاوت در زنان بیشتر است. این پژوهش که روی ۶۸۹ بیمار مراجعه کننده به این مرکز در بهار و تابستان 88 صورت گرفته،‌بیانگر آن است که ۵۴ درصد خانم های زیر ۴۰ سال و ۳۶ درصد بالای ۴۰ سال دچار کمبود ویتامین D هستند.

اين برنامه در سال تحصيلي 90-89دركليه مدارس راهنمايي و متوسطه استان به مرحله اجرا در آمد ولي در سال 91-90فقط درمدارس راهنمايي دخترانه استان طرح به اجرا در آمده و كليه دانش آموزان ماهيانه يك قرص ويتامين دي (مجموعا6قرص)دريافت مي نمايند.