به منظور افزایش جذب قرص آهن ، بعد از مصرف قرص میوه یا آب میوه تازه استفاده گردد

  مقدمه : آهن اساسی ترین ماده مغذی اولیه برای ساختن گلبولهای قرمز خون می باشد و اگر این ماده مغذی به مقدار کافی در دسترس بدن نباشد با ادامه کمبود و تخلیه ذخائر بدن, کم خونی فقر آهن بروز می کند. کمبود آهن و کمخونی ناشی از آن در واقع شایع ترین مشکلات تغذیه ای در جهان است و بیش از 2 میلیارد نفر از مردم جهان دچار کمبود آهن و کم خونی هستند. بر اساس بررسي كشوري شيوع كم خوني فقر آهن در زنان49-15ساله، بيشترين ميزان شيوع كمبود آهن در دختران19-15ساله(39درصد)گزارش شده است.آگاهی از منابع غذایی آهن و اهمیت مصرف مکملهای تغذیه ای بخصوص در افراد آسیب پذیر و عمل به آنها در پیشگیری و کنترل کم خونی فقر آهن بسیار ضروری است.

*برای پیشگیری از این نوع کم خونی بایستی موارد زیر مد نظر قرار گیرد:

1- علائم كمخوني فقر آهن:رنگ پريدگي دائمي زبان و مخاط داخل لب و پلك چشم, خستگي زود رس , سياهي رفتن چشم ,بي تفاوتي , سر گيجه , سردرد, بي اشتهائي, حالت تهوع , خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها ودر مراحل پيشرفته تر تنگي نفس همراه با تپش قلب و تورم قوزك پا.

2- عوارض كمبود آهن در سنين بلوغ:کاهش سرعت رشد-کاهش ضريب هوشي(5-10 امتیاز کمتر از حد طبیعی )-کاهش قدرت يادگيري( افت تحصیلی )-کاهش ظرفيت کاري-تغييرات رفتاري(خستگي، بي تفاوتي، انزوا و ازدست دادن اعتماد به نفس)-افزايش ابتلا به بيماريها-افزايش غيبت از مدرسه-هدر رفتن سرمايه گذاري هاي آموزشي-افزايش شيوع وشدت کم خوني فقرآهن در دوران بارداري-افزايش تولد نوزادان کم وزن و نارس.

3- استراتژی های WHO برای پيشگيري و كنترل كم خوني فقر آهن:مکمل یاری(آهن یاری)-آموزش تغذيه-غني سازي مواد غذائي-كنترل بيماريهاي عفوني.

4- نحوه اجرای برنامه آهن یاری دختران دبیرستانی و راهنمایی:یك عدد قرص آهن در هفته و در يك دوره 4 ماهه (16 هفته متوالی)

5- چرا دختران نوجوان آهن یاری می شوند؟بعلت جهش رشد نوجواني-شرایط خاص دوران بلوغ-مادران آینده-تحصیل.

6- اختلالات گوارشي احتمالی ناشی از مصرف قرص آهن عبارت اند از: درد معده، تهوع، اسهال و يا يبوست.

7-عوامل افزاينده جذب آهن در بدن به شرح زیر می باشند:

مواد غذايي داراي ويتامين ث (سبزيها و ميوه ها و بويژه مركبات)، گوشت ، جوانه غلات و حبوبات

8-عوامل كاهنده جذب آهن در بدن عبارت اند از:چاي ، قهوه و دم كرده هاي گياهي ، فيتات(استفاده از ناني كه خمير آن ور نيامده است).

9-توصيه هاي تغذيه اي براي پيشگيري از كمبود آهن و كم خوني فقر آهن شامل موارد زیر است:

استفاده روزانه از مواد غذائي آهن دار (گوشت , سبزيجات , حبوبات-مصرف سبزيجات همراه با غذا و ميوه جات حاوي ويتامين ث بعد از غذا- اضافه كردن مقدار كمي گوشت به غذاهاي گياهي- استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده در برنامه غذائي روزانه- استفاده از نانهای تهیه شده از خمیر ورآمده - در صورت استفاده از سویا ، اضافه کردن مقدار کمی گوشت).

10-برای کاهش عوارض جانبي ناشي از مصرف قرص آهن بايستي قرص آهن را بعد از غذا و با معده پر مصرف كنند.

منابع آهن:در برنامه غذایی روزانه شان از غذاهای حاوی آهن مانند گوشت ، مرغ ، ماهی ، جگر ، حبوبات و سبزیجات برگ سبز استفاده نموده و با مصرف مواد غذایی حاوی ویتامینC همراه با غذا( مرکبات ، گوجه فرنگی و سبزیهای تازه ) به جذب آهن غذا کمک کنند , زیرا , ویتامین C موجب میشود که آهن غذا بهتر جذب شود

**بنابراین برای پیشگیری و کنترل کم خونی باید موارد زیر مورد توجه قرار گیرد:

1-برای پيشگيري و كنترل كم خوني فقر آهن از مکمل یاری(آهن یاری) و آموزش تغذيه بهره جویند.

2- يك قرص سولفات فرو در هفته و در يك دوره 4 ماهه (16 هفته) در سال مصرف کنند.

3-از عوامل افزاينده جذب آهن همرا با قرص آهن و منابع غذایی آهن مصرف کنند.

4- عوامل كاهنده جذب آهن را همرا با قرص آهن و منابع غذایی آهن مصرف نکنند.

5-توصيه هاي تغذيه اي براي پيشگيري از كمبود آهن و كم خوني فقر آهن را رعایت نمایند.

6-برای کاهش عوارض جانبي ناشي از مصرف قرص آهن,آنرا بعد از غذا و با معده پر مصرف كنند.

 

آهن چیست ؟

یک ماده مغذی موردنیازبرای ادامه حیات می باشد. آهن اساسی ترین ماده اولیه برای ساختن گلبولهای قرمزخون می باشدونقش گلبول قرمزخون انتقال اکسژن به سلولهای بدن می باشد.

قرص آهن

علل وعوامل کم خونی فقرآهن درکشور

1- افزایش نیازبدن به آهن درسنین رشد دربارداری

2- جذب ناکافی یادفع اضافی آهن

3- خونریزی شدیددردوران قاعدگی

4- بیماری های دستگاه گوارش

بطورکلی :

- آهن موجوددرغذاهای گیاهی مثل حبوباتوسبزیجات به مقدارکم جذب می شود.

- عادات غذایی نامناسب مثل خوردن چای بعدویاقبل ازغذاواستفاده ازنانهایی که باخمیرورنیامده درست شده اندویاازجوش شیرین استفاده شده است.- بیماری های انگلی (مثل کرم

مهمترین منبع تأمین آهن درمنابع گیاهی به ویژه غلات می باشد.

نوجوانان به علت جهش رشدنوجوانی به آهن بیشتری نیازدارندخصوصاً دختران به علت شروع عادت ماهیانه بیشتردرمعرض خطر کم خونی قراردارند.


عوارض بهداشتی- اقتصادی-اجتماعی کم خونی فقرآهن

اختلال درتکامل وناهماهنگی سیستم اعصاب حرکتی-

اختلال درتکامل گفتاری- کاهش قدرت یادگیری وافت تحصیلی تغییرات رفتاری

(بی توجهی خستگی وبی حسی،تحریک پذیری)

اختلال درتمرکز-اختلالات گوارشی- کاهش مقاومت بدن دربرابرعفونتها


علائم ابتلاءبه کم خونی فقرآهن

رنگ پریدگی دائمی زبان ومخاط لب وپلک چشم

ضایعات دهانی خستگی زودرس سیاهی رفتن چشم بی تفاوتی سرگیجه سردردوبی اشتهایی حالت تهوع خواب رفتن وسوزن


روش پخت نیز برمیزان آهن تأثیردارد.


بیشترین مقدارآن درموادگوشتی ( حیوانی )حبوبات غلات وسبزیهای سبزتیره وجوددارد.

گوشت وآب ومرکبات جذب آهن راافزایش می دهد.

زیراآهن درآب حل ودورریخته می شودویادراثرپوست کندن ،مقداری آهن ازبین می رودوبرای جلوگیری ازاتلاف آهن ،مصرف غذابصورت قطعات بزرگ ،پختن سبزیجات باپوست وباآب کمتروزمان کمترواستفاده ازبخاربه جای جوشاندن

چند توصیه :

- دربرنامه غذایی روزانه خودازموادغذایی آهن دارمثل گوشت قرمز- مرغ ماهی تخم مرغ سبزیجات مثل جعفری واسفناج وحبوبات مثل عدس ولوبیااستفاده کنید.

- غلات وحبوبات جوانه زده 2 برابرجذب آهن دارد

- همراه با غذا سالاد ( گوجه فرنگی کاهو- کاهو-کلم فلفل سبزدلمه ای) یاسبزی خوردن وبعدازغذا میوه به خصوص مرکبات که حاوی ویتامین ث می باشد استفاده کنیدزیراجذب آهن بیشترمی شود.

- انواع خشکبارمثل توت خشک برگه آلو انجیرخشک کشمش که منبع خونی ازآهن می باشد بعنوان میان وعده استفاده کنید.

- ازنوشیدن چای یک ساعت قبل ازغذا و2 ساعت بعدازغذا خودداری کنید.

کمبودآهن شایعترین اختلال تغذیه ای درجهان امروزاست

به کارگیری سیاستهای پیشگیری وکنترل کم خونی فقرآهن باعث افزایش توانمندی های ذهنی وجسمی افرادجامعه وتوسعه کشورمی شود.

درواقع اجرای این برنامه ها (طرح آهن یاری) سرمایه گذاری درازمدت برای کشوراست