مقدمه

رشته فوريتهاي پزشكي درپاسخ به نيازبه اقدام سريع وكارآمددرمقابل حوادثي كه خارج ازمحيط هاي درماني اتفاق مي افتدپديدآمد. وجودافرادكارآزموده وانجام عمليات پايه وپيشرفته درماني اهميت اين رشته راچندين برابرميكند.

اگر از تنوع لذت برده و می خواهید در حوزه پزشکی و سلامت کار کنید، این شغل می تواند برای شما مناسب باشد. امدادرسانی به بیماران و  نیازمندان در شرایط بحرانی در فطرت و نهاد تمامی انسانها وجود دارد و لزوم وجود موسسات امدادرسانی در چنین شرایطی از ضروریات عملکرد مناسب در هر جامعه ای می باشد .

تعریف رشته

كارشناسي ناپيوسته رشته فوريت هاي پزشكي 

مقطع كارشناسي ناپيوسته رشته فوريت هاي پزشكي يكي از برنامه هاي آموزشي گروه پزشكي مي باشد. دانش آموختگان اين مقطع به عنوان عضوي از تيم سلامت، انجام وظيفه مي نمايند. محدوده وظائف اين فارغ التحصيلان ارائه خدمات درماني در مواجهه با بيماران اورژانسي و مصدومين ناشي از تصادفات، حوادث و بلايا پيش از رسيدن به مراكز درماني بيمارستاني مطابق دستورالعمل هاي مربوطه مي باشد. همچنين به عنوان بازوي فعال عملياتي در تمامي بحران ها و حوادث غير مترقبه آمادگي و توانايي امداد و كمك رساني به مصدومين را دارند.

 

تاريخچه رشته و پيشرفت هاي جديد

رشته فوريت هاي پزشكي به عنوان يك حيطه حرفه اي از دهه 1960 ميلادي در آمريكا پايه گذاري شده و پس از گذشت نيم قرن پيشرفت قابل توجهي در اين رشته صورت گرفته است. در ايران نيز به دنبال فروريختن سقف فرودگاه مهرآباد در سال 1353 و راه اندازي اولين مركز اورژانس پيش بيمارستاني تربيت نيروهاي لازم جهت اشتغال در اورژانس به صورت غير آكادميك آغاز گرديد، در ابتدا داوطلبان با گذراندن دوره هاي كوتاه مدت و اغلب 6 ماهه به ارائه خدمت در پايگاه هاي اورژانس پيش بيمارستاني مي پرداختند. تا سال 1379 متأسفانه در روند آموزش نيروها جهت اشتغال در اورژانس 115 پيشرفت شايان ذكري رخ نداد تا اينكه در سال 1379 برنامه درسي دوره كارداني رشته فوريت هاي پزشكي در مقطع كارداني تصويب و پذيرش دانشجو از طريق كنكور سراسري صورت گرفت. اكنون با گذشت حدود 7 سال از پذيرش اولين گروه دانشجويان مقطع كارداني و احساس نياز به تقويت بنيه علمي و توان عملياتي فارغ التحصيلان بر آن شديم تا با تدوين برنامه آموزشي رشته فوريت هاي پزشكي در مقطع كارشناسي ناپيوسته ضمن امكان ادامه تحصيل و ارتقاي سطح علمي كاردان هاي فوريت هاي پزشكي با افزايش گستره خدمات رساني ايشان كيفيت و كميت خدمات ارائه شده توسط اورژانس پيش بيمارستاني را ارتقاء بخشيم.

 

ارزشهاي لحاظ شده

با توجه به تاكيد فراوان و ارزش بسياربالايي كه تعاليم ارزشمند ديني و مذهبي ما براي نجات جان انسان ها و ياري و كمك رساني به بيماران و آسيب ديدگان قائل است و به مصداق آيه 32 سوره مائده و" و من احياها فكانما احياء الناس جميعا" كه مي فرمايد هر كس جان انساني را نجات دهد، جان همه انسان ها را نجات داده است، آموزش اين رشته مي تواند قدمي ارزشمند به سوي نهادينه كردن اخلاق انساني و ارزش هاي ديني دين مقدس اسلام باشد.

·تاكيد بر ارزش هاي اخلاقي، معنوي، حرفه اي، و قانوني جزئي لاينفك از آموزش رشته فوريت هاي پزشكي در مقطع كارشناسي ناپيوسته مي باشد.

توجه به اينكه كشور ما از نظر وقوع حوادث ترافيكي و قلبي – عروقي آمار بسيار بالايي دارد و مصدومان ناشي از اين حوادث يكي از گيرندگان اصلي خدمت در اورژانس پيش بيمارستاني هستند، اين موضوع در آموزش اين رشته مدنظر قرار گرفته است.

شيوع بالاي حوادث و بحران هاي طبيعي و آمادگي براي مقابله و برخورد با آن يكي از موارد مهم آموزشي و افزايش توانمندي هاي دانش آموختگان اين رشته مي باشد.

آشنايي با جديدترين روش هاي اقدامات درماني، تجهيزات نرم افزاري و سخت افزاري در سطح پيش بيمارستاني و نيز دانش، مهارت، قدرت، سرعت و دقت به عنوان سرلوحه متون آموزشي اين دانشجويان قرار گرفته است.

حفظ كرامت انساني در خدمت و رعايت حقوق انساني و فردي و احترام به شخصيت انسان ها به عنوان يك ركن ارزشي در متون علمي و آموزش هاي ارائه شده به اين دانشجويان ديده مي شود.

پژوهش به عنوان زير بناي تمامي رشته هاي تحصيلي در اين رشته از اهميت بسزايي برخوردار است و آموزش دانشجويان بر اساس اصل پژوهش محوري مد نظر قرار مي گيرد.

 

رسالت

ميليون ها كشته و زخمي و ميلياردها ريال هزينه تنها گوشه اي از خساراتي استي است كه ساليانه در اثر وقوع حوادث مختلف (حوادث ترافيكي، حوادث مترقبه ) و همچنين بيماري ها و فوريت ها بر دوش كشورهاي جهان تحميل شده است. اين در حالي است كه كشور ما ايران نيز از قاعده مستثني نبوده و سالانه متحمل خسارات جاني و مالي به ويژه از ناحيه حوادث ترافيكي و نيز بلاياي طبيعي مي گردد.

لزوم وجود موسسات امداد رساني به مصدومين و حادثه ديدگان بر هيچ كس پوشيده نيست.

رسالت مقطع كارشناسي ناپيوسته اين رشته دادن روح پويايي و روزآمدي به رشته كارداني فوريت هاي پزشكي، آموزش و ارتقاي دانش در زمينه پيش بيمارستاني در فارغ التحصيلان رشته هايي نظير كارداني هوشبري و اتاق عمل و جذب اين دانش آموختگان در مراكز اورژانس پيش بيمارستاني جهت خدمت رساني به مصدومين و نيز رفع نياز ارتقاي سطح علمي و عملي كاردان هاي فوريت هاي پزشكي و به تبع آن افزايش كيفيت خدمات اورژانس پيش بيمارستاني است. 

 

چشم انداز رشته

بر اساس اين برنامه آموزشي دانش آموختگان اين رشته با فراگيري علوم روز دنيا و افزايش توانمندي هايشان در رشته مذكور قادر خواهند بود خدمات اورژانس پيش بيمارستاني را در سطح بالاتري براي بيماران و مصدومين ارائه نمايند و همچنين با فراگيري اصول مديريت در حوادث و ترياژ در حوادث جمعي با اولويت بندي بيماران نسبت به نجات جان مصدومان اقدام نمايند. با تدوين برنامه آموزشي در مقاطع بالاتر متناسب با استانداردهاي روز دنيا دانش آموختگان اين رشته خواهند توانست با حضور فعال خود در عرصه هاي مختلف برترين خدمات اورژانس پيش بيمارستاني را به اثر بخش ترين شكل و مقرون به صرفه و با كيفيتي روز افزون و كوتاهترين مدت به اجرا گذاشته و با كاهش آمار مرگ و مير ناشي از حوادث و نيز كاهش عوارض ناشي آنها از جمله عوارض جسمي (قطع عضو)، عوارض مالي( هزينه ها مترتب شده به مصدوم، خانواده و جامعه) و عوارض اجتماعي در سطح منطقه اي و بين المللي مطرح باشند.

 

اهداف كلي

هدف كلي از آموزش مقطع كارشناسي ناپيوسته رشته فوريت هاي پزشكي، تربيت نيروي انساني مجرب و كارآمد و توانمند جهت خدمت رساني به مصدومان و بيماران حاد و اورژانس در حيطه اورژانس پيش بيمارستاني به تمامي افراد جامعه مي باشد به نحوي كه در تمامي مراحل خدمت رساني به مصدوم از لحظه تماس تا زمان تحويل بيمار يا مصدوم به بيمارستان بر اساس دستورالعمل هاي مربوطه اقدام نموده و تمامي تلاش خود را براي بهبود وضعيت و نجات جان مصدوم به كار بندد.

معرفی تکنسین فوریت های پزشکی

تکنسین فوریت های پزشکی (اورژانس) فرد آموزش‌دیده‌ای است که معمولاً همراه آمبولانس برای ارائه خدمات اولیه درمانی به کمک بیمار یا شخص مصدوم می‌شتابد یا در بخش اورژانس برای ارائه کمک‌های اولیه حضور دارد. او وظایف امداد سریع، ارائه خدمات درمانی اولیه پزشکی پیش بیمارستانی و کمک رسانی به مصدومین، بیماران و مجروحین اورژانسی و انتقال آنان به مراکز درمانی در کمترین زمان ممکن با هدف کاهش مرگ و میر، نقص عضو و آسیب را بر عهده دارند. تکنسین فوریت پزشکی به صورت تیمی کار می کند. او با وضعیت های مختلف از جراحات سطحی تا صدمات جدی ناشی از تصادفات و بلایای طبیعی روبرو است. وظیفه او ارائه مراقبت ها و درمان های فوری است. پس از رسیدن نزد بیمار باید وضعیت او را بررسی و برای انجام بهترین کار تصمیم بگیرد. اورژانس ها به صورت شبانه روزی و همه روزه کار می کنند. بنابراین ساعت کاری متخصصان فوریت های پزشکی به صورت تمام وقت است و شیفت های کاری در شب ها و روز های تعطیل را نیز شامل می شود. متخصص فوریت های پزشکی در هنگام کار باید لباس فرم پوشیده و توان بدنی خوبی داشته باشد. همچنین باید آماده رویارویی با افراد مختلف را داشته باشد. این شغل در کشور ما فقط مختص آقایان می باشد

 

نقش ها و وظایف تکنسین های فوریتهای پزشکی

نقش هاي دانش آموختگان در نظام سلامت

داراي نقش هاي عملياتي- خدماتي، مشاوره اي- ارتباطي، پژوهشي خواهند بود.

وظايف حرفه اي دانش آموختگان در نظام سلامت

الف: نقش عملياتي – خدماتي

1  ارزيابي اوليه سريع و دقيق بيمار

2. ارائه كمك هاي اوليه به بيماران و مصدومان بدحال

3. برقرار ساختن ارتباط با مراكز اصلي اورژانس و پزشك مشاور

4. ارائه گزارش پزشكي مناسب و مفيد به پزشك مشاور يا مركز پيام و كسب تكليف

5.بكارگيري صحيح تجهيزات موجود در آمبولانس به منظور پايش، جابه جايي، انتقال و تثبيت وضعيت بيمار

6.انجام اقدامات پايه نظير گرفتن مسير وريدي مناسب به تعداد كافي، تجويز اكسيژن، بازنگه داشتن راه هوايي، انجام پايش قلبي و تفسير نوارهاي قلبي و ريوي، انجام احياي قلبي و ريوي پايه و پيشرفته در موارد است قلبي- تنفسي (در نوزادان، كودكان و بزرگسالان)، تجويز مايعات در موارد نياز

7.تجويز صحيح داروهاي موجود در آمبولانس طبق دستور پزشك، انجام اينتوباسيون و ساير روضش هاي حفظ راه هوايي و بازنگه داشتن آن، انجام اقدامات پيشرفته حفظ حيات با كسب مجوز از پزشك مسئول يا بر اساس پروتكل هاي ابلاغي و نيز دادن شوك الكتريكي قلبي جهت احياي بيمار طبق دستورالعمل هاي درماني و انجام توراكو سنتز در موارد نياز

8. رانندگي وسيله نقليه جهت رسيدن به محل مأموريت و حمل بيمار به مراكز درماني در اسرع وقت

9.رعايت اخلاق حرفه اي و اطمينان بخشي به بيمار و همراهان

10.ارائه خدمات درماني پيش بيمارستاني در

11.آشنايي و انجام امور مربوط به ارتباطات (مركز هدايت بحران)

ب: نقش مشاوره اي – ارتباطي:

. كمك و ارائه مشاوره در تصميم گيري هاي بهداشتي و درماني مرتبط با بلايا و فوريت ها

ج: نقش پژوهشي:

1.كمك در طرحي و اجراي پژوهش هاي مورد نياز در حيطه پيش بيمارستاني و انتشار پژوهش هاي كاربردي در زمينه هاي نامبرده

2.انجام امور پژوهشي محوله

استراتژي هاي اجرايي برنامه

جهت نيل به اهداف آموزشي رشته فوريت هاي پزشكي، لازم است راهبردهاي ذيل به كار گرفته شود:

1.تنظيم اهداف و ارائه برنامه هاي آموزشي منطبق بر نيازهاي ملي- محلي

2. تأكيد بر حفظ حيات و پيشگيري از بروز معلوليت

3.ارائه برنامه هاي آموزشي از طريق مشابه سازي در مراكز مهارت هاي باليني با استفاده از ابزار و تجهيزات مناسب آموزشي (مانكن و مولاژ) و آمبولانس

4.تاكيد بر مهارت هاي آموخته شده در محيط هاي واقعي (مراكز بيمارستاني به ويژه در بخش هاICU، اتاق عمل، اورژانس و سپس در پايگاه هاي اورژانس

5.توجه به روش ها و فنون آموزشي جديد و استفاده از تجهيزات درماني

6.طراحي برنامه آموزشي مبتني بر نقش ها و وظايف حرفه اي دانش آموختگان

7.آموزش دانشجو در جهت تقويت روحيه پويايي و خودآموزي و جستجو و دستيابي به علوم روز دنيا در زمينهEMSو اورژانس پيش بيمارستاني

8.طراحي و اجراي برنامه آموزشي بر اساس افزايش دانش و توانمندي دانش آموختگان در زمينه شناخت انواع بلايا و بحران هاي طبيعي و چگونگي مقابله با آنها

9.آشنايي كامل به تجهيزات مورد نياز در آمبولانس و روش هاي بهره برداري و حفظ و نگهداري آنها

10.بخشيدن روحيه آموزشي به تمامي دانش آموختگان كه پس از اتمام دوران تحصيل هر يك از آنها به عنوان پيكي آموزشي در خانه، محل كار و در ميان مردم از فرصت هاي مقتضي استفاده نموده و آموزش هاي خود امدادي و ديگر امدادي را به ويژه در خصوص كمك هاي اوليه و اصول احياء به ديگران آموزش دهند.

11. تاكيد بر حركت يه سوي دانشجو محوري(Student centered)و ادغام(integration)دروس نظري و عملي و بهبود سطح مهارت هاي دانشجويان

 

شرايط و نحوه پذيرش دانشجو

پذيرش دانشجو از طريق آزمون سراسري دانشگاه ها به صورت نيمه متمركز (مصاحبه، معاينات بدني و ...) است.

شرايط كلي ورود به دوره كارشناسي ناپيوسته فوريت هاي پزشكي

1. مذكر بودن

2. دارا بودن مدرك كارداني در رشته هاي فوريت هاي پزشكي، هوشبري، اتاق عمل، پرستاري رواني آزمون پذيرش مقطع كارداني رشته فوريت هاي پزشكي)

مواد امتحاني و ظرائب آن به شرح زير مي باشد:

رديف

ماده امتحاني

ضريب

1

آناتومي

1

2

فيزيولوژي

1

3

اورژانس هاي طبي پيش بيمارستاني (فرايند عمليات و اطلاعات فني- فوريت هاي داخلي- تروما)

3

4

زبان انگليسي

2

5

احياي قلبي-ريوي

2

6

فارماكولوژي

1

جمع

10

 

3. موفقيت در آزمون ورودي كارداني به كارشناسي ناپيوسته مربوطه (اعلام اسامي قبول شدگان به ميزان 3 برابر ظرفيت)

4. موفقيت در مراحل مصاحبه و معاينات بدني از ميان پذيرفته شدگان سه برابر ظرفيت (بر اساس شرايط جسماني و ..)

 

رشته هاي مشابه در داخل كشور

 

رشته مشابه در اين مقطع در كشور وجود ندارد.

 

 

رشته هاي مشابه در خارج از كشور

رشته مشابه در داخل از كشور وجود دارد به نحوي كه در كشور ايالات متحده آمريكا تكنسين فوريت هاي پزشكي(Emergency Medical Technician)در سه مقطع پايهEMT Basic)، مياني(EMT Intermediate)و پارامديك(EMT Paramedic)به تحصيل اشتغال داشته و در هر يك از اين مقاطع توانايي و دانش خاصي را علاوه به دانش مقطع قبل كسب مي نمايد و پيرو آن شرح وظائف جديدي نيز براي ايشان تعريف مي گردد.