ارزیابی فناوری سلامت

ارزیابی فناوری سلامت (HTA) رشته ای جدید می باشد که در سال تحصیلی 90-1389 در دانشگاه علوم پزشکی تاسیس گردید و دو سال بعد در سال 1391 در دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد با 4 نفر دانشجو با سرپرستی دکتر حمیدرضا دهقان  کار خود را آغاز کرد . هم اکنون این رشته در چهار دانشگاه کشور دارای کرسی های تدریس می باشد . رشته ارزیابی فناوری سلامت( HTA)  یکی ازعلوم  چند رشته ای می باشد که به بررسی کلیه مداخلات بهداشتی و درمانی شامل دارو ، تجهیزات ، فناوری اطلاعات ، برنامه های آموزشی ، مداخلات درمانی ، برنامه های بهداشتی و حتی تاسیس سازمانها و نهادهای مرتبط با حوزه سلامت می پردازد. مطالعات HTA از قویترین مستندات علمی می باشد که  کلیه جوانب مورد نیاز برای ارزیابی یک فناوری را که شامل جنبه های اخلاقی ، اجتماعی ، سازمانی ، اقتصادی ، تکنولوژیکی و... می باشد ،دربرمی گیرد

ارزیابی فناوری سلامت به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی تصمیم گیر ی و اولویت بندی ، در اغلب کشورهای در حال توسعه هنوز مفهومی جدید می باشد ، ولی نیاز تصمیم گیران و سیاست گذاران بخش سلامت به شواهد علمی و جامعی که HTA تولید می کند و از سوی دیگر محدودیت بودجه و الزامات تخصیص کارای فناوری های سلامت روند رو به رشدآن را در پی داشته است . ضرورت استفاده از ارزیابی فناوری سلامت در نظام های سلامت سراسر دنیا ، توسط مراکز علمی و سازمانهای بین المللی نظیر WHO و بانک جهانی توصیه شده است چرا که این دانش بین رشته ای با ارزیابی منظم تاثیرات فناوری بر سلامت نه تنها پاسخگویی به نیاز نامحدود جمعیت را با منابع محدود تسهیل خواهد کرد بلکه سایر جنبه های نظام سلامت نظیر برابری و پاسخگویی را هم تحت تاثیر قرار می دهد . 

رسالت این دوره تربیت افراد متخصص و حرفه ای در  طراحی و اجرای مطالعات HTA  می باشد که توانایی کافی را برای شناسایی، جمع آوری و قضاوت در مورد مستندات علمی و در نهایت تولید به موقع یک مستند جامع در بخش های مختلف مرتبط با سلامت داشته باشند. تا بدین ترتیب یاوران و مشاورانی شایسته رشد یافته و سیاستگذاران نظام سلامت را با هدف بهره وری و افزایش دسترسی  یاری دهند  .

امید است باتربیت نیروی انسانی شایسته و توانمند در  تهیه شواهد علمی و مستدل فاصله میان آنچه انجام می شود و آنچه باید انجام شود کاهش یابد و در راستای رسیدن به رسالت اداره ارزیابی فناوری سلامت که همانا نهادینه ساختن HTA می باشد به طوري كه تمام تصميم گيري هاي نظام سلامت در كشور مبتني بر شواهد علمي و بر اساس گزارشات ارزيابي فناوري سلامت باشد، قدم برداریم . 

وظایف حرفه ای دانش آموختگان:

نقش مشاوره ای : فارغ التحصیلان این دوره می توانند به عنوان مشاوره در بهره برداری از فناوری ها در بخش های دولتی و خصوصی در خصوص اخذ تصمیمات مبتنی برشواهد علمی و هموار نمودن مسیر آن انجام وظیفه نمایند .امروزه سیاستگذاران و مدیران با سئوالات متعددی در راستای اهداف سازمان خود روبرو هستند . عملکرد مبتنی بر شواهد علمی در دنیایی که تولید علم سرعت و حجم زیادی دارد یک کار حرفه ای بوده و نیاز به تخصص ویژه دارد. فارغ التحصیلان آینده می توانند به صورت حرفه ای سیاستگذاران و مدیران را در امر تهیه و ارزیابی شواهد علمی مربوط به فناوری ها یاری نمایند.

 

نقش آموزشی: فارغ التحصیلان این دوره می توانند نحوه طراحی و انجام HTA  و سایر مطالب مرتبط با آن را به افراد دیگر آموزش دهند

نقش پژوهشی: دانش آموختگان می توانند به عنوان پژوهشگر در دانشگاه و مراکز تحقیقاتی در بخش های دولتی و خصوصی به توسعه روش های HTA متناسب با شرایط کشور اقدام نمایند . بخصوص این که مبانی اجتماعی، اخلاقی، حقوقی و انتقال یافته های بدست آمده از HTA  با شرایط هر کشور تغییر می یابد و باید روش های تصمیم گیری را متناسب با آن زمینه توسعه داد

هدف کلی راه اندازی کارشناسی ارشد HTA تربیت پژوهشگران و متخصصین در تولید و انجام مطالعات  HTA می باشد. مشخصه اصلی پژهشگران این رشته توانایی ایشان در انجام مطالعات ثانویه می باشد. افراد در طی دوره کارشناسی ارشد رشته HTA به مهارتهای زیر دست می یابند:

آشنایی با اصول HTA

آشنایی با مهارتهای Decision Analysis 

آشنایی با روشهای تحقیق کمی و کیفی و کسب ومهارت در انجام تحقیق

بکارگیری روش های اختصاصی ارزیابی اقتصادی

دانستن مهارت لازم برای ارزیابی مسائل حقوقی، اخلاقی ( بخصوص عدالت) و اجتماعی فناوریهای سلامت

درك و استفاده از روش های آماری

استفاده از مبانی و روش های تصمیم گیری مبتنی بر شواهد سلامت و سیاستگذاری نظام سلامت

کسب مهارت در ارزیابی نقادانه مقالات علمی