معرفی

از حدود 40 سال پیش راهبردهای ارائه خدمات سلامت روان به افراد نیازمند در جهان دچارتحول چشمگیری شده است چنانكه آن را انقلاب دیگری در روان پزشكی و سلامت روان می دانند و آن جنبش سلامت روان جامعه نگر بوده است. اصول این جنبش عبارتند از: تغییردیدگاه از فردنگری به جامعه نگری، مشاركت و نظارت دریافت كنندگان خدمات در برنامه ریزی و اجرا، ارائه خدمات جامع در محل زندگی افراد، تأكید بر پیشگیری علاوه بر درمان، مشاركت بین بخشی و تداوم مراقبت. این رویكرد منجربه تغییراتی بنیادی در سیاست گذاری و برنامه ریزی در بسیاری از كشورها شد و اكنون رویكرد غالب سلامت روان در جهان تلقی می شود. كشور ما نیز همگام با این تحول سعی داشته است خدمات خود را از نظامی سنتی و ناكار آمد به نظامی مبتنی بر سلامت روان جامعه نگر تغییر دهد.برنامه كشوری بهداشت روانی كه راهبرد اصلی آن ادغام خدمات سلامت روان در شبكه های بهداشتی درمانی كشور بوده است، اوج این تحول محسوب می شود. این طرح در روستاها به موفقیت چشمگیری دست یافت اما درشهرها و به ویژه شهرهای بزرگی مانند تهران، این موفقیت به دلایل بسیاری قابل توجه نبوده است.

در حال حاضر اكثر جمعیت كشورهای توسعه یافته و بسیاری از كشورهای در حال توسعه در شهرها ساكن هستند و به طور روز افزون و بی قاعده ای بر جمعیت شهرنشین افزوده می شود. كشور ما نیز در دهه های اخیرشاهد تغییر الگوی سكونت از زوستاها به شهرها بوده است و به همین دلیل، ارائه سیاست ها و برنامه هایی برای ارائه مطلوب خدمات سلامت روان در شهرها با رویكردی جامعه نگر، اهمیت روز افزونی می یابد.

مراكز سلامت روان جامعه‌‌نگر(CMHC)،با هدف ايجاد تحول در سلامت روان شهري در ادارة سلامت روان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تصويب شده و پس از نيازسنجي و بررسي خدمات و شواهد علمي موجود، ساختار و خدمات اين مراکز در دانشگاه علوم پزشکي تهران طراحي شده است. ارائة خدمات در(CMHC)،به بيماران دچار اختلالات نوروتيک(شامل اختلالات افسردگي و اضطرابي) با هدف بهبود شناسايي و درمان اين بيماريها توسط پزشکان عمومي با مدل مراقبت مشارکتي(collaborative care)و به صورت راه‌اندازي واحدهاي همكار مرکز(CMHC)،است. هر يک از اين واحدها شامل يك پزشك عمومي و يك رابط درمان(case manager)،هستند كه با مشارکت و نظارت(CMHC)،به شناسايي و درمان افسردگي و اختلالات اضطرابي در بين مراجعان خود مي پردازند. هر منطقة شهري داراي يک يا چند(CMHC)،  است و هر(CMHC)،با چند واحد پزشک عمومي همکاري دارد. پزشکان عمومي مي توانند از طريق همکاري با اين مرکز و بستن قرارداد به ارائة خدمات استاندارد به بيماران خود بپردازند. بدين ترتيب ايشان مي توانند اختلالات روانپزشکي را بين بيماران خود بهتر شناسائي کنند و با استفاده از راهنماهاي درماني روزآمد و با بهره گيري از مشاوره با متخصصان اين مرکز به درمان بيماران خود بپردازند و در صورت نياز بيماران خود را به يک سيستم تخصصي ارجاع دهند. اولين مرکز سلامت روان جامعه نگر(CMHC)،در سال(1389) در منطقة تحت پوشش دانشگاه علوم پرشکي تهران در مرکز شهيد امامي راه اندازي شده است.