رعایت اصول بهداشت حرفه ای در محیط کار تضمین سلامتی شماست

عوامل شیمیایی محیط کار

برنامه کنترل و کاهش سیلیس در محیط کار

 

سیلیس آزاد به صورت متبلور، کوارتز و اکسید­سیلسیوم و یا سنگ چخماق، در معادن، صخره­ها و سنگ­های گرانیتی و غیره وجود دارد. در اثر استنشاق متداوم سیلیس، در ریه­ها حالت فیبروزی ایجاد شده که توسط اشعه ایکس به خوبی تشخیص داده می­شود. بیماری حاصل از استنشاق گردو غبار سیلیس که خود نوعی پنوموکونیوز است به نام سیلیکوزیس خوانده می­شود. حرفه ­های زیادی وجود دارند که کارگران با سیلیس و یا اکسید ­سیلسیوم سرو کار دارند و به نوعی با این بیماری دست و پنجه نرم می­کنند.

اصولاً این بیماری به کندی پیشرفت کرده و معمولاً عوارض و آثار آن پس از 5 سال ظاهر می­گردد، ولی به طور استثناء در مواردیکه مقدار ذرات زیاد و طول تماس طولانی بوده است ظهور بیماری پس از 12 ماه نیز دیده شده است. به طور کلی در اثر پیشرفت بیماری حاصل از سیلیس، حجم تنفسی ریه­ها کم، قدرت کار بیمار کاهش و بالاخره تنفس مشکل وبه­ سختی انجام میگیرد و اغلب در بیمار تنگ­نفس دیده می­شود.

کلید پیشگیری از اين بیماری ريوي دور نگه داشتن گرد و غبار سیلیس از ریه ها و جلوگیری از نفوذ آنها به راههای تنفسی می باشد كه اين امر مستلزم پايش و اندازه گيري ذرات سيليس در محيط هاي داراي اين عامل مي باشد

 

 

 

برنامه کنترل و حذف آزبست در محیط کار

 

آزبست نام گروهی از ترکیب‌های معدنی منیزیوم و سیلیسیوم است که بیشتر در طبیعت به صورت الیاف معدنی و سنگ یافت می‌شود. این مواد به خاطر مقاومت زیادی که در برابر گرما و آتش دارند به عنوان مواد نسوز بکار می‌روند. الیاف آزبست می‌تواند به ذرات بسیار ریز و غیرقابل رویتی تبدیل شود. این ذرات نامرئی که قطر آن‌ها کمتر از ۰٫۵ میکرون است، در هنگام تنفس به اعماق شش نفوذ می‌کنند و برای همیشه در آن جا می‌مانند. با گذشت زمان این ذرات بر اثر تحریکات مداوم خود می‌توانند سبب بیماری‌های آزبستوسیس، سرطان ریه و یا بیماری مزوتلیوما شوند که همه آن‌ها در نهایت به مرگ منتهی می‌شوند

بر طبق مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست در دوم مرداد ۱۳۷۹، مصرف آزبست در ایران از اول مرداد ۱۳۸۶ ممنوع شده ‌است

در تبصره این مصوبه آمده ‌است که در صورتی که پس از ۴۴ سال محرز شود که برای تولید لوله‌های آزبست سیمانی از نظر فنی، اقتصادی و زیست محیطی جایگزین مناسبی برای آزبست یافت نشده‌است، این تصمیم در مورد لوله‌های آزبست سیمانی قابل تجدید نظر خواهد بود. ايران نیز در سال 1993 به كنوانسيون روتردام پيوسته است كه كشورهاي عضو آن تعهّد كرده اند تا در خصوص تجارت و حمل و نقل و مصرف برخي از مواد شيميايي خطرناك اقدامات ايمني خاصي را انجام دهند. البته تمامي انواع آزبست به جز كريزوتايل مشمول مواد شيميايي اين كنوانسيون هستند

 

 

 

 

برنامه حذف سرب در محیط کار

 

سرب جز ده ماده شيميايي خطرناک اول سازمان جهاني بهداشت است كه باعث نگراني عمده براي سلامت عموم مي باشد. متاسفانه اثرات سرب تنها شامل تاثيرات بر سلامت نمي باشد و تاثيرات اجتماعي، اقتصادي نامناسبي نيز از خود بر جاي مي گذارد. از جمله تاثيرات نامناسب آن بر اقتصاد، كاهش بهره وري نيروي انساني است كه ناشي از كاهش حافظه و ديگر اثرات منفي سرب بر سلامت روان دارد. با توجه به اين موارد، اهميت كنترل اين ماده خطرناك بيشتر مشخص مي شود و بايست طي برنامه اي منظم به كاهش مواجهه با اين فلز خطرناك پرداخت

برنامه كنوني در راستاي اين هدف، طراحي شده است و انتظار مي رود تا پايان اين برنامه، ميزان مواجهه با سرب در معادن و كارخانجات مربوطه كاهش يابد تا در نهايت موجب حفظ و ارتقا سلامتي كارگران در مواجهه گردد.

 

 

 

 

برنامه کنترل گرد و غبار در محیط کار

 

رشد و توسعه صنعتی، ایجاد کارخانه ها و صنایع تولیدی مختلف، همراه با تولید انواع آلاینده درمحیط کار بوده است. یکی از این عوامل تولید گردوغبار درمحیط کار میباشد که سبب آلودگی هوای محیط کار میشود. کوچک بودن بعد ذرات تولیدی و انتشار ذرات در هوا باعث میشود تا کارگر، کارفرما و هر شخصی با مسئولیت و پستی که در کارخانه دارد به نوعی با گردو غبار در تماس قرار گیرد.

تماس با گردوغبار و استنشاق آن سبب بیماریهای تنفسی شغلی میگردد. هم اکنون بین ٢٠ تا ۳٠ درصد از مردان و ٥ تا ٢٠ درصد از زنان شاغل در حرف کارگری در معرض عوامل آلوده‌کننده استنشاقی قرار دارند و در طول زندگی کاری خود به سرطان ریه مبتلا می‌شوند. استنشاق مزمن گرد و غبار معلق و سموم شیمیایی در فضاهای نامناسب کاری عامل اصلی تاثیرپذیری ریه کارگران و بروز عوارضی است که در درازمدت نارسایی تنفسی و گاه مرگ آنان را در نتیجه ابتلا به بیماری‌هایی همچون سرطان ریه، آسم شغلی، آزبستوز، مزوتلیوما، بیسینوز، پنوموکونیوز، ناهنجاری‌های ازدیاد حساسیتی، سیلیکوز و سل به دنبال خواهد داشت.

 

 

 

 

برنامه کنترل گاز و بخار در محیط کار

 

یکی از عوامل زیان آور در محیط کار گازها و بخارات که ناشی از پروسه تولید و کاربرد مواد شیمیایی در صنعت میباشد مواد شیمیایی چون انواع حلالهای آلی، اسیدها همراه با ایجاد بخارات سمی سبب آلودگی هوا ی محیط کار وحتی محیط زیست میگردند. در صورتیکه گازها و بخارات کنترل نشود، میتواند منجر به ایجاد انواع عوارض و بیماریهای غیر قابل برگشت و حتی منجر به مرگ شود. هواي محيط هاي صنعتي عمدتا با آلاينده هايي چون مونوكسيد كربن، اكسيدها و ذرات نيتروژن، اكسيدهاي سولفور و هيدروكربن ها آلوده مي باشد و معمولا بيش از 90 درصد (وزني) آلودگي هاي محيطي را اين آلاينده ها تشكيل مي دهند

از مضرترين اين آلوده كننده ها، اكسيدهاي نيتروژن و اكسيدهاي گوگرد مي باشد كه علاوه بر مشاركت در چرخه فتو شيميايي ازن داراي اثرات مخربي بر سلامت انسان مي باشد. انتشار وسيع آلاينده هاي شيميايي در محيط كار و محيط زيست سبب بروز اثرات جبران ناپذير بر انسانها (ادم ريوي، تحريك و اثرات مخرب روي خون، اعصاب و سيستم توليد مثل، اختلالات خوني، قلبي و ژنتيك)، گياهان، هوا، خاك و آب شده است. لذا پيشگيري و كنترل آلودگي هاي اتمسفريك جزو الزامات لاينفك تعهدات سازماني هر شركت و سازمان در مقابل صيانت منابع انساني است.