توسعه پایدار در گرو سلامت نیروی کار

خدمات طب کار

معاینات طب کار

 

معاینات طب کار به مجموعه اقداماتی گفته می‏شود که بر اساس ارزیابیهای بهداشت حرفه‏ای و در راستای به دست آوردن سطح سلامت فرد در یک نقطه زمانی و همچنین تشخیص زودهنگام بیماریها و اختلالات شغلی و همچنین تعیین تناسب فرد برای اشتغال به کار انجام می‏شود.

جهت انجام معاینات سلامت شغلی لازم است ابتدا ارزیابیهای بهداشت حرفه‏ای انجام شده و سپس نحوه انجام معاینات بر اساس ارزیابیها و اندازه‏گیریهای بهداشت حرفه‏ای طراحی و سپس انجام شود. بدون ارزیابیهای بهداشت حرفه‏ای امکان انجام معاینات طب کار وجود ندارد. معاینات طب کار معمولا شاما معاینه بالینی کامل (با تاکید بر ارگانهای در معرض خطر مواجهات شغلی)، آزمایشات پاراکلینیک، اسپیرومتری، اودیومتری و در برخی موارد بیولوژیک مانیتورینگ است. این معاینات انواع مختلفی شامل موارد زیر دارد:

الف) معاينات بدو استخدام (یا شروع به کار):

این ارزیابیها در کشورهای پیشرفته شایعترین و غیراختصاصی‌ترین ارزیابیهایی هستند که انجام می‌شود. با انجام این معاینات علاوه بر تعیین سطح تندرستیِ فرد متقاضیِ یک شغل در هنگام استخدام،  تناسب وی برای انجام وظایف و فعالیتهای کاری نیز مشخص می‌شود. اطلاعات به‌دست‌آمده از معاینات بدو استخدام در مقایسه‌های بعدی و همچنین مسائل قانونی بسیار سودمند است.

در کل اگر فردی بتواند فعالیتهای اصلیِ یک شغل را انجام دهد، به صِرف وجود نقص یا ناتوانی در بخشی از بدن، نمی‌توان وی را از استخدام منع کرد. تنها دلیل منع استخدامی در معاینات بدو استخدام، عدم تواناییِ انجام فعالیتهای اصلیِ یک شغل و یا وجود بیماری‌ای است که با مواجهات شغلی امکان تشدید آن وجود دارد.

ب) معاینات دوره‌ای یا غربالگری:

این ارزیابیها در کشور ما بیشترین فراوانی را دارند. بر اساس قانون، کارفرمایان موظف‌اند هر ساله برای کارکنان خود معاینات پزشکی انجام دهند. این معاینات نسبت به معاینات بدو استخدام اختصاصی‌ترند و تمرکز پزشک بر ارگانهایی است که برای انجام وظایف شغلی ضروری هستند و یا در معرض مواجهات خاص آن شغل قرار دارند.

ج) معاینات  تناسب برای کار:

در اکثر معاینات شغلی تناسب فرد برای احراز شغل تعیین می‌شود. اما معاینات تناسب برای شغل به طور اختصاصی زمانی انجام می‌شوند که یا خود فرد شکایت از عدم توانایی برای انجام کار را داشته و یا سرپرست مربوطه تشخیص دهد که کارایی فرد برای انجام کار کاهش یافته است.

د) معاینات بازگشت به کار:

معاینات بازگشت به کار زمانی انجام می‌شوند که فرد به علت بیماری (شغلی یا غیرشغلی) مدتی از محیط کار به دور باشد. پس از گذشت این دوره لازم است مجدداً تناسب فرد برای شغل مشخص شود.

ه) معاینات خروج از کار:

معاینات خروج از کار شباهت زیادی به معاینات دوره‌ای دارند و در واقع برای تعیین سطح سلامت فرد هنگام خروج از کار (به صورت بازنشستگی یا تغییر محل کار) انجام می‌شود. این نوع معاینات معمولاً فراوانی بسیار کمی دارند.

و) معاینات  اختصاصی:

معایناتی که بر اساس شکایت فرد به طور اختصاصی انجام می‌شود و می‌توان به عنوان معاینات ارجاعی از آنها یاد کرد. این نوع معاینه زمانی انجام می‌شود که شخص شکایتی دارد که می‌تواند ناشی از مواجهات شغلیِ وی باشد. بنابراین، این نوع معاینه اختصاصی‌ترین نوعِ معاینه است و تمرکز پزشک صرفاً بر شکایت بیمار و توجه به مواجهات شغلی و ارتباط این دو با هم است

 

 

 

 


 

- افزایش سطح پوشش خدمات طب کار (شاغلین معاینه شده)

- شناسایی و نظارت بر واحدهای کاری که تاکنون خدمات طب کار را دریافت ننموده اند

- توسعه، تجهیز و تسهیل ارائه خدمات طب کار به کارگاههای کوچک در مراکز دولتی و غیر دولتی

- آموزش کارفرمایان در خصوص الزامات قانونی و فواید انجام خدمات طب‏کار

- افزایش کیفیت خدمات طب کار (شاغلین معاینه شده)

- نظارت و ارزشیابی معاینات شغلی

- افزایش سطح آگاهی شاغلین و جمعیت عمومی از خدمات طب کار

- افزایش سطح آگاهی شاغلین از بیماری ها و عوامل خطر زای ناشی از طب کار

- افزایش سطح آگاهی جمعیت عمومی از بیماری ها و عوامل خطر زای ناشی از طب کار

 

 

 

 

ماده 92ـ كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون كه شاغلين در آنها به اقتضاي نوع كار در معرض بروز بيماريهاي ناشي از كار قرار دارند بايد براي همة افراد مذكور پروندة پزشكي تشكيل دهند و حداقل سالي يك بار توسط مراكز بهداشتي درماني از آنها معاينه و آزمايشهاي لازم را بعمل آورند و نتيجه را در پرونده مربوطه ضبط نمايند.

تبصره 1ـ چنانچه با تشخيص شوراي پزشكي نظر داده شود كه فرد معاينه شده به بيماري ناشي از كار مبتلا يا در معرض ابتلا باشد كارفرما و مسئولين مربوطه مكلفند كار او را بر اساس نظريه شوراي پزشكي مذكور بدون كاهش حق السعي در قسمت مناسب ديگر تعيين نمايند.

تبصره 2ـ درصورت مشاهده چنين بيماراني، وزارت كار و امور اجتماعي مكلف به بازديد و تأئيد مجدد شرايط فني و بهداشت و ايمني محيط كار خواهد بود.

يكي از برنامه های مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تدوين و انتشار رهنمودهای مربوط به حوزه ها و زمينه طب کار و حرفه ای و ساير موضوعات مرتبط است كه با بهره گيری از توان علمي و تجربي همكاران متعددی از سراسر كشور، انجام شده است. در اين راستا سعي شده است ضمن بهره گيری از آخرين دستاوردهای علمي، ازتجربه كارشناسان و متخصصين حوزه ستادی مركز سلامت محيط و كار نيز استفاده شود و در مواردی كه در كشور قوانين، مقررات و دستورالعمل های مدوني وجود دارد در تدوين و انتشار اين رهنمودها مورد استناد قرار گيرد. با توجه به دسترسي بيشتر كاربران اين رهنمودها به اينترنت، تمام رهنمودهای تدوين شده بر روی تارنمای گروه طب کار معاونت بهداشتی قرار خواهد گرفت.

 
 

آخرین مقررات در مورد نحوه ارائه خدمات طب کار مطابق بخشنامه شماره 187/100 تاریخ 11/2/92 وزارت بهداشت است. اين بخشنامه بر اساس  بند های 6، 11، 12، 14 و 16 ماده یک تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی است و هدف ان حفظ و ارتقاء سلامت نیروی کار به عنوان یکی از معیارهای توسعه پایدار در کشور می باشد.

 
 

دریافت فایل بخشنامه معاینات شغلی

Initiates file downloadدریافت فایل دستورالعمل اجرایی بخشنامه

Initiates file downloadمجموعه دستور العملهاو قوانين طب كار

Initiates file downloadقانون ممنوعيت استفاده از آزبست

Initiates file downloadدستور العمل ارزيابي  و مديريت مواجهه با جيوه

Initiates file downloadدستور العمل راهنماي دفع زائدات اتيديوم برمايد

Initiates file downloadدستورالعمل اجراي انجام آزمايشات مربوط به معاينات شغلي

Initiates file downloadدستور العمل انتخاب و نحوه تهيه دستگاههاي غير سوز بي خطر ساز پسماند پزشكي

Initiates file downloadآيين نامه بهداشتي حمل بار دستي

Initiates file downloadآيين نامه شرايط استخدام بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار

Initiates file downloadراهنماي كنترل سرب در محيط كار

Initiates file downloadراهنماي طراحي ايستگاه ارگونوميكي

Initiates file downloadراهنماي كنترل سيليس در محيط كار

Initiates file downloadراهنماي نحوه امحاء مواد شيميايي

Initiates file downloadراهنماي بهداشت حرفه اي در ريخته گري

Initiates file downloadراهنماي تكميل فرم بازرسي بهداشت حرفه اي

Initiates file downloadراهنماي جامع ارزيابي محيط كار از ديدگاه ارگونومي

Initiates file downloadراهنماي ارجاع شاغلين به كلينيك تخصصي طب كار

Initiates file downloadراهنماي انتخاب و استفاده از وسايل حفاظت فردي در محيط كار

Initiates file downloadراهنماي درجه بندي كارگاهها بر اساس ريسك در برنامه بازرسي هدفمند بهداشت حرفه اي

 
 

فرمها

Initiates file downloadدریافت فرم 3-111

Initiates file downloadدریافت فرم 5 برگی معاینات طب کار

Initiates file downloadدریافت فرم فراخوان پزشکان عمومی واجد شرایط

دریافت فایل انجام معاینات طب کار توسط پزشک خانواده

 
 

بر طبق ماده 92 قانون کار كليه واحدهاي کاری كه شاغلين در آنها به اقتضاي نوع كار در معرض بروز بيماريهاي ناشي از كار قرار دارند بايد براي همة افراد مذكور پروندة پزشكي تشكيل دهند و حداقل سالي يك بار توسط مراكز بهداشتي درماني از آنها معاينه و آزمايشهاي لازم را بعمل آورند و نتيجه را در پرونده مربوطه ضبط نمايند. 

 

Initiates file downloadدریافت لیست پزشکان و مراکز مجاز به ارائه خدمات طب کار

پزشکان مسئول معاينات سلامت شغلي براساس ماده 21 بخشنامه معاينات سلامت شغلي و ماده 24 دستورالعمل اجرايي آن ملزم به ثبت اطلاعات معاينات سلامت شغلي در سامانه جامع بازرسي مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي ميباشند.

 

جهت ورود به سامانه از آدرس Opens external link in new windowhttp://samanehjmb.behdasht.gov.ir/ استفاده کنید

جهت اخذ نام کاربری و کلمه عبور می بایستی روزهای یکشنبه الی سه شنبه به گروه طب کار معاونت بهداشتی مراجعه نمایید.

دریافت فایلهای راهنماي ثبت معاينات سلامت شغلي در سامانه جامع بازرسي :

Initiates file downloadفایل آموزشی با فرمت  pdf

Initiates file downloadفایل آموزشی با فرمت Power point

Initiates file downloadدریافت نرم افزار سیلور لایت