تاریخچه کارآفرینی

در اوايل سده شانزدهم ميلادي كساني را كه دركار مأموريت نظامي بودند كارآفريني مي خواندند. پس از آن نيز براي مخاطرات ديگر نيز همين واژه با محدوديتهايي مورد استفاده قرار گرفت. از حدود سال 1700 ميلادي به بعد درباره پيمانكاران دولت كه دست اندركار امور عمراني بودند، از لفظ كارآفرين زياد استفاده شده است.

كارآفريني و كارآفرين اولين بار مورد توجه اقتصاددانان قرار گرفت و همه مكاتب اقتصادي از قرن شانزدهم ميلادي تاكنون به نحوي كارآفريني را در نظريه‌هاي خود تشريح كرده‌اند. ژوزف شومپيتر با ارائه نظريه توسعه اقتصادي خود در سال 1934 كه همزمان با دوران ركود بزرگ اقتصادي بود، موجب شد تا نظر او در خصوص نقش محوري كارآفرينان در ايجاد سود، مورد توجه قرار گيرد و به همين دليل وي را «پدر كارآفريني»لقب داده‌اند. از نظر وي «كارآفرين نيروي محركه اصلي درتوسعه اقتصادي است » و نقش كارآفريني عبارت است از «نوآوري يا ايجاد تركيب هاي تازه از مواد »

كارآفريني از سوي روانشناسان و جامعه‌شناسان با درك نقش كارآفرينان در اقتصاد و به منظور شناسايي ويژگيها و الگوهاي رفتاري آنها با بررسي و تحقيق در خصوص آنان مورد توجه قرار گرفته است .

جامعه شناسان، كارآفريني را به عنوان يك پديده اجتماعي در نظر گرفته و به بررسي رابطه متقابل بين كارآفرينان و ساير قسمتها و گروههاي جامعه پرداخته‌اند .

دانشمندان مديريت به تشريح مديريت كارآفريني و ايجاد جو و محيط كارآفرينانه در سازمانها پرداخته‌اند .

 

سير تاريخي مفهوم كارآفريني

 

سير تاريخي مفهوم كارآفريني را مي‌توان به پنج دوره تقسيم نمود :

دوره اول:قرون 15 و 16 ميلادي: در اين دوره به صاحبان پروژه‌هاي بزرگ كه مسئوليت اجرايي اين پروژه‌ها همانند ساخت كليسا، قلعه ها، ‌تأسيسات نظامي و .... از سوي دولتهاي محلي به آنها واگذار گرديد، كارآفرين اطلاق مي‌شد، در تعاريف اين دوره، پذيرش مخاطره لحاظ نشده است . دوره دوم ( قرن 17 ميلادي): اين دوره همزمان با شروع انقلاب صنعتي در اروپا بوده و بعد مخاطره پذيري به كارآفريني اضافه شد كارآفرين در اين دوره شامل افرادي همانند بازرگانان ، صنعتگران و ديگر مالكان خصوصي مي‌باشد .

دوره سوم( قرون 18و 19 ميلادي): در اين دوره كارآفرين فردي است كه مخاطره مي‌كند و سرمايه مورد نياز خود را از طريق وام تأمين مي‌كند. بين كارآفرين و تأمين كننده سرمايه (سرمايه‌گذار) و مدير كسب و كار در تعاريف اين دوره تمايز وجود دارد .

دوره چهارم ( دهه‌هاي مياني قرن بيستم ميلادي): در اين دوره مفهوم نوآوري شامل خلق محصولي جديد، ايجاد نظام توزيع جديد يا ايجاد ساختار سازماني جديد به عنوان يك جزء اصلي به تعاريف كارآفريني اضافه شده است .

دوره پنجم(دوران معاصر از اواخر دهه 1970 تاكنون ): در اين دوره همزمان با موج ايجاد كسب وکار و روند كارهاي كوچك و رشد اقتصادي و نيز مشخص شدن نقش كارآفريني به عنوان تسريع كننده اين سازوكار، توجه زيادي به اين مفهوم شد و رويكرد چند جانبه به اين موضوع صورت گرفت. تا قبل از اين دوره اغلب توجه اقتصاددانان به كارآفريني معطوف بود، اما در اين دوره به تدريج روانشناسان، جامعه ‌شناسان و دانشمندان و محققين علوم مديريت نيز به ابعاد مختلف كارآفريني و كارآفرينان توجه نموده‌اند.

سه موج وسيع در جلو راندن موضوع کارآفريني

تا دهه 1980 سه موج وسيع ، موضوع كارآفريني را به جلو رانده است :

موج اول: انفجار عمومي مطالعه و تحقيق در قالب انتشار كتابهاي زندگي كارآفرينان و تاريخچه شركتهاي آنها، چگونگي ايجاد كسب و كار شخصي و شيوه‌هاي سريع پولدار شدن مي‌باشد. اين موج از اواسط دهه 1950 شروع مي‌شود .

موج دوم: اين موج كه شروع آن ازدهه 1960 بوده شامل ارائه رشته‌هاي آموزش كارآفريني در حوزه‌هاي مهندسي و بازرگاني است كه در حال حاضر اين حوزه‌ها به ساير رشته‌ها نيز تسري يافته است .

موج سوم: اين موج شامل افزايش علاقمندي دولتها به تحقيقات در زمينه كارآفريني و بنگاههاي كوچك، تشويق رشد شركت‌هاي كوچك و انجام تحقيقات در خصوص نوآوري‌هاي صنعتي مي‌شود كه از اواخر دهه 1970 آغاز شده است

معرفی دفتر کارآفرینی

رويكرد اكثر كشورهاي جهان در دهه هاي اخير به موضوع كارآفريني و توسعه آن ، موجب گرديده موجي از سياستهاي توسعه كارآفريني در نيا ايجاد شود. كشورهاي مختلف راه حلي را كه در سه دهه گذشته براي فائق آمدن بر مشكلات مختلف اقتصادي و اجتماعي به آن روي آورده اند ، توسعه فرهنگ كارآفريني ، انجام حمايت هاي لازم از كارآفرينان ، ارائه آموزشهاي مورد نياز به آنان و انجام تحقيقات و پژوهشهاي لازم در اين زمينه بوده است . تامل در وضعيت اقتصادي و روند مراحل پيشرفت و توسعه در كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه كه به موضوع كارآفريني توجه نموده اند ، نشانگر آن است كه اين كشورها توانسته اند به پيشرفت هاي چشمگيري در زمينه هاي مختلف اقتصادي و اجتماعي دست يابند و يا حداقل بحرانهاي پيش آمده را به سلامت پشت سر گذاشته و بحرانهايي كه وقوع آنها را در آينده پيش بيني مي كردند را مهار نمايند . ازجمله اين كشورها مي توان به ايالات متحده ، كشورهاي اتحاديه اروپايي ، كشورهاي جنوب شرق آسيا ، برخي از كشورهاي آمريكاي لاتين و آفريقايي و اقيانوسيه را نام برد.

از آنجا كه مفاهيم مطرح در علوم انساني همانند مفاهيم در علوم تجربي قطعي نيستند ، لذا ارائه تعريف قطعي و مشخصي براي آنها دشوار يا غير ممكن است . كارافريني هم كه از واژه هاي مطرح در علوم انساني است ، از اين قاعده مستثني نيست . دانشمندان و محققين علوم مختلف اقتصادي ، اجتماعي ، روانشناسي و مديريت كه در مورد كارآفريني مطالعه و نظراتي ارائه كرده اند ، تعاريف مختلفي از كارآفريني مطرح نموده اند كه تفاوت هاي گاه مغاير و متناقضي دارند. تعريفي از كارآفريني كه تقريباً شامل همه تعريفهاي ارائه شده از آنان باشد ، عبارت است از :

" كارآفريني فرايندي است كه فرد كارافرين با ايده هاي نو و خلاق و شناسايي فرصتهاي جديد و با بسيج منابع ، مبادرت به ايجاد كسب و كار و شركت هاي نو ،‌ سازمانهاي جديد و نوآور و رشد يابنده نموده كه توام با پذيرش مخاطره و ريسك است و منجر به معرفي محصول و يا خدمت جديدي به جامعه مي گردد.

شرح وظایف دفتر کارآفرینی

1. بررسي و مطالعه در زمينه چگونگي ايجاد و توسعه اشتغال در بخشهاي مرتبط با اهداف و ماموريت هاي دستگاه ذيربط و ارايه راه كارهاي مناسب در اين زمينه به وزارت متبوع و وزارت كار و امور اجتماعي

2. بررسي و مطالعه به منظور شناسايي وضعيت موجود اشتغال ، ويژگيها و نيازهاي بازار كار در بخشهاي مرتبط با دستگاه و ارايه نتايج حاصل به وزارت كار وامور اجتماعي از طريق دستگاه متبوع جهت بهره برداري در تهيه و تنظيم عرضه و تقاضاي بازار كار كشور.

3. بررسي و مطالعه و ارايه راهكار در زمينه چگونگي فراهم آوردن زمينه هاي مناسب جلب مشاركت بخش خصوصي و تعاوني در فعاليت هاي اشتغال زا و ايجاد بنگاه هاي كسب و كار و ارايه نتايج حاصل به بالاترين مقام دستگاه جهت اعلام به وزارت كار و امور اجتماعي به منظور استفاده در تدوين سياستهاي اشتغال كشور .

4. شناسايي نيازهاي مهارتي نيروي كار مورد نياز بخشهاي مرتبط با وظايف دستگاه جهت اعلام به وزارت كار و امور اجتماعي به منظور تهيه و اجراي برنامه هاي آموزش فني و حرفه اي .

5. مطالعه و پيشنهاد ساز و كارهاي لازم به منظور جلوگيري از كاهش فرصتهاي شغلي ناشي از اجراي سياستهاي مختلف دستگاه متبوع.

6. نظارت ، پيگيري و حصول اطمينان از اجراي سياستهاي اشتغال در مورد مجوزهايي كه به منظور تاسيس بنگاههاي كسب و كار جديد صادر مي شود و همچنين قراردادهاي داخلي و خارجي توسط دستگاه ذيربط و ارايه نتايج مربوط به ميزان اشتغال زايي طرحها در اين زمينه

7. نظارت عاليه بر توزيع اعتبارات وجوه اداره شده و تسهيلات بانكي متناسب با سهم متقاضيان سرمايه گذاري در طرحهاي اشتغال زا در حيطه فعاليت دستگاه مذكور و در چارچوب سياستهاي اشتغال و حصول اطمينان از ايجاد فرصتهاي شغلي مورد انتظار و ارايه نتايج آن به بالاترين مقام دستگاه جهت اعلام به وزارت كار و امور اجتماعي.

8. تهيه و ارايه گزارش نوبه اي از وضعيت در دستگاه متبوع بر اساس دستورالعمل وزارت كار و امور اجتماعي .

9. مطالعه و بررسي در زمينه جايگزيني نيروي كار ايراني با نيروي كار خارجي شاغل در دستگاه و پروژه هاي در دست اجراي آن و اعلام نتايج امر از طريق دستگاه متبوع به وزارت كار و امور اجماعي به منظور تعيين سياستها و برنامه هاي آموزش فني و حرفه اي مورد نياز .

10. مطالعه و بررسي در زمينه اشاعه فن آوري هاي نوين در واحدهاي مربوط به اثرات آن بر كميت و كيفيت نيروي كار شاغل در آن واحد و اعلام نتايج به وزارت كار و امور اجتماعي

11. انجام وظايف و ماموريت هاي ارجاعي از طرف وزير كار و امور اجتماعي يا شوراي عالي اشتغال كه توسط بالاترين مقام دستگاه متبوع ابلاغ مي گردد.

12. ظرفيت سنجي از دستگاه متبوع (اشتغال در بخش دولتي ) در پنج سال آينده و اعلام آن از طريق دستگاه متبوع وزارت كار و امور اجتماعي جهت برنامه ريزي ، سياست گذاري و نظارت بر بخش آموزش عالي و سوق دهي فارغ التحصيلان دانشگاهي متناسب با نياز بازار كار .

13. مطالعه و بررسي طرحها و ايده هاي كارآفريني در حوزه وظايف دستگاه متبوع و ارايه پيشنهاد به وزارت كار و امور اجتماعي از طريق دستگاه متبوع .

14. جمع آوري آمار و اطلاعات مربوط به شاغلين خارجي در هر دستگاه و پروژه ها و طرحهاي عمراني وابسته به آن و ارايه گزارشهاي دوره اي به وزارت كار و امور اجتماعي .

15. استعلام از وزارت كار وامور اجتماعي در خصوص امكان صدور پروانه كار براي اتباع خارجي مورد نياز اجراي طرحهاي عمراني و پروژه هاي وابسته به دستگاه ذيربط قبل از نهايي شدن و انعقاد قرارداد استخدام اتباع خارجي .

16. مطالعه و بررسي در مورد چگونگي امكان انتقال تجربه ، دانش و مهارت متخصصين خارجي شاغل در طرحهاي عمراني و پروژه هاي دولتي و خصوصي وابسته ، به كاركنان ايراني شاغل در اين پروژه ها و اعلام نتايج به وزارت كار و امور اجتماعي جهت برنامه ريزي و پيگيري لازم در تحقق بند " ج" ماده (121) قانون كار .

17. ارايه پيشنهاد و پيگيري براي توسعه فعاليت و سرمايه گذاري بخش خصوصي ( داخلي و خارجي ) در جهت توسعه اشتغال و ايجاد بنگاه هاي جديد كار و كسب و رفع موانع مربوط .

18. ارايه پيشنهاد و پيگيري و بررسي زمينه هاي صدور خدمات اعم از خدمات فني و مهندسي و نرم افزاري به خارج از كشور در حيطه فعاليت هاي ذيربط با دستگاه اجرايي متبوع .

19. نظارت و مشاركت در فرآيند سياست گذاري دستگاه ذيربط به منظور تعيين سياست ها و راهبردهاي اشتغال در چهارچوب اهداف و ماموريت هاي دولتي دستگاه .

 

پرسنل دفتر کارآفرینی و اشتغال دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد

دفتر اشتغال و كارآفريني از سال 1384 در دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني شهيد صدوقي يزد شروع به فعاليت نمود ؛ در ابتدا محل استقرار اين دفتر در حوزه معاونت درمان با مسئوليت جناب آقاي دكتر دشتي ، سپس در سال 1385 زير نظر رياست دانشگاه و با مسئوليت جناب آقاي دكتر دهقاني و بعد از آن سرکار خانم دکتر هاشمی ادامه فعاليت داده و در حال حاضر با مسئوليت عرب مشغول بكار مي باشد.

 سرپرست دفتر کارآفرینی :  روح الله عرب ثانی آبادی